ග්‍රීන්ලන්තයේ විදුලිය ඇනහිටීමක් සහ තද සුළං….

රෂිකා හෙන්නායක ජනවාරි 25 , ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ග්‍රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමට දරන උත්සාහය හේතුවෙන් හටගත් දේශපාලනික නොසන්සුන්තාව මධ්‍යයේ එරට විදුලි බල බිඳවැටීමකට මුහුණ දී සිටින මොහොතක, ග්‍රීන්ලන්තය පුරා දැඩි සුළං තත්ත්වයක් හේතුවෙන් අගනුවර වන නූක් හි ඇති වූ බලශක්ති අර්බුදය, රජය විසින් නිකුත් කළ හදිසි ආපදා පෙරසූදානම් උපදෙස් මාලාවකට සමගාමීව සිදුවීම විශේෂත්වයක් බව විදෙස් මාධ්‍ය පෙන්වා දෙයි.

ට්‍රම්ප් සහ නේටෝ (NATO) සංවිධානය අතර ඇති කරගත් එකඟතා පිළිබඳව අපැහැදිලි තත්ත්වයක් පැවතියද, තම රටේ ස්වෛරීභාවය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු සම්මුතියකට එළඹිය නොහැකි බව ග්‍රීන්ලන්ත අගමැතිවරයා අවධාරණය කරයි.

දූපතේ ඇති ඛනිජ සම්පත් සහ උපායමාර්ගික වැදගත්කම නිසා ඇති වී තිබෙන මෙම ජාත්‍යන්තර බලපෑම ග්‍රීන්ලන්ත වැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට සෘජුවම බලපාමින් ඇත.

කෙටි කාලීන විදුලි බිඳවැටීම් පවා මෙලෙස දැඩි අවධානයට ලක්වන්නේ ග්‍රීන්ලන්තය මේ වන විට මුහුණ දී සිටින සංකීර්ණ භූ-දේශපාලනික තත්ත්වය හේතුවෙනි.

ඇමරිකානු බලපෑම ග්‍රීන්ලන්තයේ ස්වෛරීභාවයට සහ දේශපාලනයට බලපාන ආකාරය

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ග්‍රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමට දක්වන භූමිය පිළිබඳ අභිලාෂයන් (territorial designs) හේතුවෙන් එම දිවයින දැඩි දේශපාලන අර්බුදයකට සහ බලපෑමකට මුහුණ දී සිටී.

භූ දේශපාලනික පීඩනය සහ ගනුදෙනු

ග්‍රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා ට්‍රම්ප් විසින් එල්ල කරන ලද තර්ජන හේතුවෙන් මෙම අර්ධ ස්වයං පාලිත ඩෙන්මාර්ක බලප්‍රදේශය දැඩි භූ දේශපාලනික අවධානයට (geopolitical spotlight) ලක්ව ඇත. ට්‍රම්ප් සහ නේටෝ (NATO) මහලේකම්වරයා ග්‍රීන්ලන්තය සහ ආක්ටික් කලාපය සම්බන්ධ අනාගත ගනුදෙනුවක් සඳහා “දිගුකාලීන රාමුවක්” (long-term framework) පිළිබඳව එකඟ වී ඇති නමුත්, එහි අන්තර්ගතය ග්‍රීන්ලන්ත රජයට පවා අපැහැදිලි මට්ටමක පවතී.

ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ අභියෝගය

ග්‍රීන්ලන්ත අගමැති ජෙන්ස්-ෆ්‍රෙඩ්රික් නීල්සන් (Jens-Frederik Nielsen) ප්‍රකාශ කරන්නේ තම රටේ ස්වෛරීභාවය යනු උල්ලංඝනය කළ නොහැකි “රතු ඉරක්” (sovereignty is a red line) බවයි. ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරු අසල ඇති භූමිය පාලනය කිරීමට ට්‍රම්ප් උත්සාහ කරන බවට වාර්තා පළ වී ඇති අතර, මෙය ග්‍රීන්ලන්තයේ ස්වයං පාලන අයිතියට එල්ල වන සෘජු බලපෑමකි.

සම්පත් සහ ඛනිජ සඳහා ඇති උනන්දුව

ඇමරිකානු බලපෑම පිටුපස ඇති ප්‍රධාන දේශපාලන හා ආර්ථික සාධකයක් වන්නේ ග්‍රීන්ලන්තයේ ඇති දුර්ලභ පාෂාණ ඛනිජ (rare earth minerals) කැණීම කෙරෙහි ට්‍රම්ප් දක්වන උනන්දුවයි.

දේශීය දේශපාලනය සහ ආරක්ෂාව

ඇමරිකානු බලපෑම් හමුවේ ඇති වී තිබෙන නොසන්සුන්තාවය හේතුවෙන්, ග්‍රීන්ලන්ත රජය තම පුරවැසියන්ට දින පහක කාලයක් සඳහා ආහාර, ජලය සහ ඖෂධ රැස් කර ගනිමින් ආපදා සූදානමකින් (disaster preparedness) පසුවන ලෙස උපදෙස් දී ඇත. මෙය ක්ෂණික අර්බුදයක් පිළිබඳ ලකුණක් නොවන බව රජය පැවසුවද, ඇමරිකානු මැදිහත්වීම් හමුවේ එරට දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ පුරවැසි ආරක්ෂාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට සිදුව තිබේ.

ඇමරිකානු බලපෑම ග්‍රීන්ලන්තය තුළ දේශපාලන අවිනිශ්චිතතාවයක් නිර්මාණය කර ඇති අතර, එය එරටේ ස්වාධීනත්වය සහ අනාගතය පිළිබඳ තීරණ ගැනීමේදී විදේශීය බලපෑම් ප්‍රබල ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පැහැදිළි වේ.