රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 19, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 වසරේ පෙබරවාරි මාසය වන විට, ගාසා තීරය යනු "මැදපෙරදිග රිවීරා" (Middle East Riviera) වනු ඇතැයි ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් වරෙක දැක තිබූ සිහිනය තවමත් දැවැන්ත නටබුන් ගොඩක් යට වැලලී පවතී.
ස්විට්සර්ලන්තයේ දාවොස් නුවර පැවැති ලෝක ආර්ථික සමුළුවේදී (World Economic Forum) ට්රම්ප් විසින් හඳුන්වා දුන් ‘සාම මණ්ඩලය’ (Board of Peace) එහි මංගල සැසිය සඳහා වොෂින්ටන් ඩී.සී. හිදී රැස්වන්නේ දැවැන්ත ජාත්යන්තර අවධානයක් මධ්යයේය.
ගාසා තීරයේ සිදුව ඇති අතිමහත් මානුෂීය විනාශය සහ ට්රම්ප්ගේ මෙම නව දේශපාලන ව්යාපෘතිය අතර පවතින ගැඹුරු පරස්පරතාව ලෝකය හමුවේ ප්රශ්න රැසක් ඉතිරි කර ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අභිබවා යාමේ උත්සාහය
මෙම ‘සාම මණ්ඩලය’ හුදෙක් ගාසාව ප්රතිසංස්කරණය කිරීමේ ව්යාපෘතියක් පමණක් නොව, එය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට සෘජු අභියෝගයක් එල්ල කරන ප්රතිවාදී ව්යුහයක් ලෙස ගොඩනැගීමට ට්රම්ප් උත්සාහ කරයි. මණ්ඩලයේ ‘ආදර්ශ ව්යවස්ථාව’ මගින් පවතින ජාත්යන්තර සාම සාධක ක්රමවේදයන් විවේචනයට ලක් කර ඇති අතර, එය වඩාත් “වේගවත් සහ කාර්යක්ෂම” ආයතනයක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.
විශේෂයෙන්ම, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ පවතින බහුපාර්ශ්වික නිශේධ බල ක්රමය වෙනුවට, මෙහි ‘සභාපති’ ලෙස ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සතු වන එකම සහ අවසාන නිශේධ බලය (Sole Veto Power) පිළිබඳව විචාරකයෝ දැඩි සැක පළ කරති. ජාත්යන්තර අර්බුද පිළිබඳ කණ්ඩායමේ (International Crisis Group) රිචඩ් ගෝවන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙය ට්රම්ප්ගේ ආධිපත්යය සහිත ‘ගනුදෙනුකාර රාජ්යතාන්ත්රික ප්රවේශයක්’ (Transactional diplomatic approach) බවයි.
තීරණ ගන්නා මේසයේ පලස්තීනුවන් නැති වීම
ගාසා තීරයේ අනාගතය තීරණය කෙරෙන මෙම තීරණාත්මක මණ්ඩලය තුළ කිසිදු පලස්තීන නියෝජනයක් නොමැති වීම එහි සදාචාරාත්මක භාවය ප්රශ්න කිරීමට හේතු වී ඇත. අරාබි මධ්යස්ථානයේ (Arab Center Washington DC) යූසුෆ් මුනයියර් මේ පිළිබඳව සිය විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරන්නේ මෙලෙසිනි:
"මම හිතන්නේ විවිධ පාර්ශ්වයන් මෙයට සහභාගී වන බවත්, ඔහුගේ ව්යාපෘතිය සහ දැක්ම කෙරෙහි මිනිසුන් විශ්වාසය තබන බවත්, ක්රියාවලිය ඉදිරියට මෙහෙයවීමේ ඔහුගේ ශක්තිය ගැනත් ලෝකයට පෙන්වීමට ට්රම්ප්ට අවශ්ය වී ඇති බවයි. නමුත් ප්රධාන දේශපාලන ප්රශ්න සඳහා පැහැදිලි විසඳුම් ලැබෙන තෙක් මෙහිදී කිසිදු ප්රධාන කැපවීමක් සිදු කරනු ඇතැයි මා සිතන්නේ නැත."
පර්යේෂක ඇනෙල් ෂෙලීන් පෙන්වා දෙන්නේ, සැබෑ සාමයක් අවශ්ය නම් මර්වාන් බර්ගුටි වැනි ජනප්රිය පලස්තීන නායකයෙකු නිදහස් කර මෙම සාකච්ඡා මේසයට කැඳවා ගැනීමට වොෂින්ටනය සිය බලපෑම භාවිතා කළ යුතු බවයි.
සුඛෝපභෝගී සංකීර්ණ සහ ‘ගාසා රිවීරා’ සිහිනය
ට්රම්ප්ගේ බෑණනුවන් වන ජැරඩ් කුෂ්නර් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ‘මහා සැලසුම’ (Master Plan) මගින් ගාසා තීරය සම්පූර්ණයෙන්ම නවීකරණය කිරීමට යෝජනා කරයි. මෙයට ‘දිදුලන නේවාසික කුළුණු’ (Gleaming residential towers), දැවැන්ත දත්ත මධ්යස්ථාන සහ සුඛෝපභෝගී මුහුදු වෙරළේ නිවාඩු නිකේතන ඇතුළත් වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සැලසුම ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා ගාසාවේ දැනට පවතින නාගරික ව්යුහය සහ සංස්කෘතික උරුමයන් සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දැමිය යුතුවේ. තවද, මෙම දැවැන්ත ඉදිකිරීම් ආරම්භ කිරීමට පෙර හමාස් සංවිධානය නිරායුධ වීම සහ ඊශ්රායල හමුදා ඉවත් වීම වැනි අතිශය සංකීර්ණ දේශපාලන කොන්දේසි සපුරා ගත යුතුව ඇත.
මූල්ය ප්රතිඥා සහ ගල්ෆ් කලාපයේ සැකය
ගාසාවේ මානුෂීය සහ ප්රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා ඩොලර් බිලියන 5ක අරමුදලක් ප්රකාශයට පත් කිරීමට ට්රම්ප් සූදානම් වේ. එසේම, ජාත්යන්තර සාම සාධක හමුදාවක් සඳහා ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල් දැනටමත් සෙබළුන් 1,000කගේ දායකත්වය ලබා දීමට එකඟ වී ඇති අතර, එය සෙබළුන් 8,000ක් දක්වා ඉහළ නැංවීමේ හැකියාව පවතී.
එසේ වුවද, ඊශ්රායල හමුදා විසින් ‘කහ රේඛාව’ (Yellow Line) හෙවත් සටන් විරාම සීමාවන් නිරන්තරයෙන් උල්ලංඝනය කරමින් ඉදිරියට පැමිණීම නිසා මෙම හමුදා යෙදවීම අවිනිශ්චිත වී ඇත. අනෙක් අතට, ගල්ෆ් කලාපයේ ධනවත් රටවල් පවසන්නේ තව වසර කිහිපයකින් නැවත විනාශ වීමට ඉඩ ඇති යටිතල පහසුකම් සඳහා මුදල් යෙදවීමට තමන් සූදානම් නොමැති බවයි.
සාම සාධකයාගේ වෙස් මුහුණ සහ නොබෙල් සිහිනය
ට්රම්ප් තමන්ව ‘සාම සාධක ප්රධානියා’ (Peacemaker-in-chief) ලෙස හඳුන්වා ගැනීමට දරන උත්සාහය පිටුපස නොබෙල් සාම ත්යාගය දිනා ගැනීමේ දැඩි අභිලාෂයක් පවතින බව විචාරකයෝ පවසති. ලෝරි නැතන් පෙන්වා දෙන පරිදි, ට්රම්ප්ගේ මෙම මැදිහත්වීම තුළ යම් ‘පැවැත්මේ විලාසයක්’ (Performative nature) දක්නට ලැබේ.
මෙය සැබෑ මානුෂීය අවශ්යතාවයකට වඩා ට්රම්ප්ගේ පෞද්ගලික දේශපාලන ප්රතිරූපය ගොඩනැගීම සඳහා භාවිතා කරන වේදිකාවක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී. සාමයේ නාමයෙන් සිදු කෙරෙන මෙම සියලු ක්රියාවන් තුළ පුද්ගලික සහ දේශපාලනික අභිලාෂයන් මුසු වී තිබීම එහි විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලු මතු කරයි.
අද වන විට ගාසා තීරයේ පලස්තීනුවන් 72,063කට අධික පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර, මුළු ගොඩනැගිලිවලින් 80%ක්ම නටබුන් වී හමාරය. මෙවන් බිහිසුණු මනුෂ්ය ඛේදවාචකයක් හමුවේ පිහිටුවා ඇති ට්රම්ප්ගේ ‘සාම මණ්ඩලය’ සැබවින්ම සාර්ථක වීමට නම්, එය ප්රදර්ශනාත්මක දේශපාලනයෙන් ඔබ්බට ගොස් ඊශ්රායලය මත සැබෑ පීඩනයක් එල්ල කළ යුතුය.
