පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 06, කොළඹ LNW :
ඕනෑම රටක මූල්ය පද්ධතියේ රුධිරය වන්නේ මහජනතාව බැංකු පද්ධතිය කෙරෙහි තබන නොබිඳුණු විශ්වාසයයි. තමන් වෙහෙස මහන්සියෙන් උපයාගත් ධනය සුරක්ෂිතව තැන්පත් කිරීමට බැංකුවක් තෝරා ගැනීමේදී, එම ආයතනයේ අභ්යන්තර පාලනය සහ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව අප කිසිදු සැකයක් මතු කර නොගනිමු. කෙසේ වෙතත්, NDB බැංකුව තුළ සිදුව ඇති රුපියල් බිලියන 13.2ක දැවැන්ත අභ්යන්තර වංචාව පිළිබඳ පුවත එම විශ්වාසයේ පදනම දෙදරුම් කරවා තිබේ. මෙම වංචාවේ ප්රමාණය සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව පනවා ඇති දැඩි නියාමන වැටකඩොලු දෙස බලන විට, මෙය එක් බැංකුවකට පමණක් සීමා වූ ගැටලුවකට වඩා මූල්ය ක්ෂේත්රයේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ විශාල ගැටලුවකි.
බිලියන 13.2ක දැවැන්ත වංචාව: ඇස්තමේන්තු ඉකවා ගිහින්
මුලින් අපේක්ෂා කළ මට්ටමට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ අගයක් ගනිමින්, මෙම වංචාවේ සමස්ත වටිනාකම රුපියල් බිලියන 13.2ක් දක්වා ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. මීට පෙර කළ ඇස්තමේන්තුවලට වඩා වංචාවේ ප්රමාණය මෙතරම් විශාල ලෙස ඉහළ යාමෙන් ගම්ය වන්නේ, බැංකුවේ මුල් අදියරේ අභ්යන්තර විගණනයන්ට මෙම වංචාවේ සැබෑ පරිමාණය හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වී ඇති බවයි. මෙය ආයෝජකයින්ගේ සහ තැන්පත්කරුවන්ගේ දැඩි විවේචනයට ලක්විය යුතු, බැංකුවේ අභ්යන්තර පාලනයේ පැහැදිලි විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලුවකි.
බැංකුව විසින් කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) වෙත නිකුත් කරන ලද නිල නිවේදනයක මෙසේ සඳහන් වේ:
“මෙම වංචාව බැංකුවේ මෙහෙයුම් කටයුතුවල නිශ්චිත අංශයකට පමණක් සීමා වී ඇති අතර, නීතිය බලාත්මක කරන ආයතනවල සහාය ඇතිව අදාළ මුදල් අයකර ගැනීමේ කටයුතු දැනටමත් ක්රියාත්මක වෙමින් පවතී.”
මෙවැනි මහා පරිමාණ මූල්ය සිදුරක් අභ්යන්තර පද්ධති තුළ නිර්මාණය වන තුරු බලධාරීන්ට එය හසු නොවීම සමස්ත බැංකු ක්ෂේත්රයටම අනතුරු ඇඟවීමකි.
මහ බැංකුවේ දැඩි නියාමනය..
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) හුදු නිරීක්ෂකයෙකු ලෙස නොසිට, වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි දැඩි නියාමන නියෝග පනවා ඇත. මෙහිදී මහ බැංකුව ගත් තීරණාත්මක පියවරක් වන්නේ බැංකුව මීට පෙර ප්රකාශ කර තිබූ “මුදල් වශයෙන් ලාභාංශ ගෙවීම” (Cash Dividend) වහාම අත්හිටුවීමට නියෝග කිරීමයි. ඒ වෙනුවට “කොටස් වශයෙන් ලාභාංශ නිකුත් කිරීමට” (Scrip Dividend) පමණක් අවසර දී ඇත. මෙය ඉතා සූක්ෂ්ම මූල්ය උපක්රමයකි; මෙමගින් රුපියල් බිලියන 13.2ක අලාභය පියවා ගැනීමට අවශ්ය ප්රාග්ධනය බැංකුවෙන් පිටතට ගලා යාම වළක්වා, එය බැංකුව තුළම රඳවා ගැනීමට මහ බැංකුව කටයුතු කර තිබේ.
මීට අමතරව, බැංකුවේ මූල්ය විනය තහවුරු කිරීම සඳහා මහ බැංකුව විසින් පහත දැඩි නියාමන වැටකඩොලු පනවා ඇත:
- බැංකුවේ අභිමතය පරිදි සිදුකරන සියලුම වියදම් (Discretionary spending) දැඩි ලෙස සීමා කිරීම.
- නව බැංකු ශාඛා විවෘත කිරීමේ සහ ව්යාප්ත කිරීමේ කටයුතු වහාම අත්හිටුවීම.
- බැංකුවේ ද්රවශීලතාවය සහ ප්රාග්ධන මට්ටම් ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා නියාමන සහාය ලබා දීම.
මෙම පියවරයන් බැංකුවේ ස්වේච්ඡා තීරණ නොව, මහ බැංකුව විසින් පනවන ලද අනිවාර්ය නියෝගයන් වීමෙන් පෙනී යන්නේ තත්ත්වයේ බැරෑරුම්කමයි.
ආයතනික අලාභය සහ තැන්පත්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාව
බිලියන 13.2ක දැවැන්ත අභ්යන්තර වංචාවක් සිදුවුවද, බැංකුව පවසන්නේ ගනුදෙනුකරුවන්ගේ ගිණුම්වලට කිසිදු බලපෑමක් නොවන බවයි. මෙය මතුපිටින් බලන්නෙකුට පරස්පර විරෝධී තත්ත්වයක් ලෙස පෙනිය හැකිය. මෙහි සැබෑ අරුත වන්නේ වංචාව සිදුව ඇත්තේ පුද්ගලික ගිණුම් මට්ටමින් නොව, බැංකුවේ මහා ලෙජරය (General Ledger) හෝ භාණ්ඩාගාර මෙහෙයුම් වැනි ආයතනික මට්ටමේ බවයි. මේ හේතුවෙන් බැංකුවේ කොටස් හිමියන්ගේ ප්රාග්ධනයට සහ ලාභයට දැඩි පහරක් එල්ල වී ඇති නමුත්, සාමාන්ය තැන්පත්කරුගේ රුපියල තවමත් සුරක්ෂිතව පවතී.
බැංකුව තවමත් "යහපත් ප්රාග්ධනයක් සහ ද්රවශීලතාවයක්" සහිතව පවතින බව ප්රකාශ කළද, නීතිය බලාත්මක කරන ආයතනවල මැදිහත්වීම සහ නව අධීක්ෂණ ක්රමවේද හරහා මහජන විශ්වාසය යළි ගොඩනැගීමට ඔවුන්ට විශාල පරිශ්රමයක් දැරීමට සිදුවනු ඇත.
වගවීම කරා යන මාවත: අභ්යන්තර පද්ධති යළි සැකසීම
සිද්ධිය හෙළිවීමත් සමඟ NDB බැංකුව විසින් වගවීම තහවුරු කිරීම සඳහා මූලික පියවර කිහිපයක් ගෙන ඇත:
- වංචාවට සම්බන්ධ බවට සැක කෙරෙන සේවකයින්ගේ සේවය වහාම අත්හිටුවීම සහ දත්ත පරිශීලන බලතල (Access controls) අවලංගු කිරීම.
- අදාළ සියලුම මූල්ය වාර්තා සහ ලිපිගොනු විමර්ශන සඳහා සුරක්ෂිත කිරීම.
- අදාළ මෙහෙයුම් ඒකකය නව කළමනාකාරීත්වයක් සහ සෘජු අධීක්ෂණයක් යටතට පත් කිරීම.
වඩාත් වැදගත් පියවර වන්නේ මෙම සිදුවීම විමර්ශනය කිරීම සඳහා ස්වාධීන ‘Forensic Audit’ (විද්යාත්මක හා නීතිමය විගණනයක්) සඳහා නියෝග කිරීමයි. මෙය හුදෙක් සිදු වූ අලාභය ගණනය කිරීමක් පමණක් නොව, අභ්යන්තර පාලන පද්ධතියේ පවතින සිදුරු විද්යාත්මකව හඳුනාගෙන ඒවා වසා දැමීම සඳහා ගත් තීරණාත්මක පියවරකි. බැංකුවේ දිගුකාලීන අවංකභාවය තහවුරු කිරීමට නම් මෙවැනි විමර්ශනයක ප්රතිඵල විනිවිදභාවයකින් යුතුව හෙළි කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
