රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 11 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
මොජ්තබා කමේනි: ඉරානයේ අදෘශ්යමාන පාලකයාගේ රහස්ය පාලනය සහ අවිනිශ්චිත අනාගතය
ටෙහෙරානය මේ වන විට පසුවන්නේ අතිශය අද්භූත සහ නිහඬ වාතාවරණයක ය. මාර්තු 8 වන දින ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායකයා ලෙස මොජ්තබා කමේනි පත් වූ දා සිට, ඔහු පිළිබඳ කිසිදු ඡායාරූපයක්, වීඩියෝවක් හෝ හඬ පටයක් ලෝකයා වෙත නිරාවරණය වී නොමැත. රාජ්ය බලය අත්පත් කරගෙන සති කිහිපයක් ගත වුවද, තම ජාතිය අමතා වචනයක් හෝ ප්රකාශ කිරීමට මෙම නව පාලකයා අපොහොසත් වී ඇත්තේ මන්ද?
ශාරීරිකව ඇදවැටුණු නමුත් මානසිකව තියුණු නායකයෙක්
රොයිටර් පුවත් සේවයේ අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ගවලට අනුව, මොජ්තබා කමේනි ප්රසිද්ධියේ පෙනී නොසිටින්නේ හුදෙක් ආරක්ෂක හේතු මත නොව, ඔහු මුහුණ දී සිටින බරපතල ශාරීරික ආබාධ හේතුවෙනි. පෙබරවාරි 28 වන දින මධ්යම ටෙහෙරානයේ පිහිටි උත්තරීතර නායකයාගේ නිල නිවාස සංකීර්ණයට එල්ල වූ ගුවන් ප්රහාරයෙන් මොජ්තබාගේ මුහුණ සම්පූර්ණයෙන්ම විකෘති වී ඇති අතර ඔහුගේ පාදවලට දරුණු හානි සිදු වී ඇත.
රොයිටර් වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ඔහුගේ එක් පාදයකට හෝ දෙපාදයටම බරපතල තුවාල සිදුව ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපද බුද්ධි අංශ විශ්වාස කරන්නේ මෙම ප්රහාරයෙන් ඔහුට එක් පාදයක් අහිමි වී ඇති බවයි. මෙම ප්රහාරය පුද්ගලික ඛේදවාචකයක් ද විය; එහිදී ඔහුගේ පියා වූ අයතුල්ලා අලි කමේනි පමණක් නොව, මොජ්තබාගේ බිරිඳ, මස්සිනා සහ නෑනා ඇතුළු සමීපතම පවුලේ සාමාජිකයන් රැසක් ජීවිතක්ෂයට පත් වූහ. එසේ වුවද, රහසිගත ආරංචි මාර්ග අවධාරණය කරන්නේ ඔහු ශාරීරිකව අඩපණ වුවද තවමත් “මානසිකව ඉතා තියුණු” (Mentally sharp) මට්ටමක පසුවන බවයි.
ඉරාන රාජ්ය රූපවාහිනිය විසින් මොජ්තබා කමේනි හැඳින්වීම සඳහා “ජන්බාස්” (Janbaz) යන ගෞරව නාමය භාවිතා කිරීම රාජ්ය තාන්ත්රික වශයෙන් ඉතා වැදගත් වේ. ඉරාන සංස්කෘතිය තුළ ‘ජන්බාස්’ යනු යුද්ධයේදී බරපතල ලෙස තුවාල ලැබූ “ජීවමාන ප්රාණපරිත්යාගියෙකු” හැඳින්වීමට යොදාගන්නා පදයකි.
මෙම පදය භාවිතා කිරීම ද්විත්ව අදහසකි; එය ඔහුට “යුධ වීරයෙකුගේ” ප්රතිරූපයක් ලබා දෙන අතරම, නව උත්තරීතර නායකයා ශාරීරිකව බරපතල ලෙස “බිඳී ගොස්” ඇති බවට ලෝකයා හමුවේ වක්රව පිළිගැනීමකි.
“ඔහු (මොජ්තබා කමේනි) තුවාල ලබා ඇති අතර බොහෝ විට ඔහුගේ පෙනුම විකෘති වී ඇත.” – එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් (මාර්තු 13 වන දින).
මෙම ප්රකාශය හරහා තහවුරු වන්නේ, ඉරාන පාලන තන්ත්රය අභිමානයක් කොට සලකන “ප්රාණපරිත්යාගය” දැන් ඔවුන්ගේ නායකයාගේ ශාරීරික විකෘතිතාවය වසා ගැනීමට ඇති එකම ආවරණය වී ඇති බවයි.
ඉරානය දශක කිහිපයකින් මුහුණ දුන් බරපතලම අනතුර හමුවේ, මොජ්තබා කමේනි සිය රාජ්ය පාලනය මෙහෙයවනු ලබන්නේ ශ්රව්ය සම්මන්ත්රණ (Audio conferencing) තාක්ෂණය ඔස්සේ රහසිගතවය. මෙහි ඇති විශාලතම පරස්පර විරෝධී බව (Irony) වන්නේ, තමාගේ මුළු පවුලම මරා දමා තමාගේ ශරීරය ද විකෘති කළ එම යුද්ධය නිමා කිරීම සඳහා වොෂින්ටනය සමඟ ඉස්ලාමාබාද් නුවරදී පැවැත්වෙන තීරණාත්මක සාම සාකච්ඡා මෙහෙයවීමට ඔහුට සිදු වී තිබීමයි.
යුද්ධයෙන් ලැබූ සදාකාලික කැළැල් දරමින්, රහසිගත ස්ථානයක සැඟවී සිටිමින්, සාමය සහ යුද්ධය පිළිබඳ තීන්දු ගැනීම ඉරාන ඉතිහාසයේ දක්නට ලැබෙන අතිශය අසාමාන්ය සහ දෛවෝපගත තත්ත්වයකි.
මධ්යම පෙරදිග ආයතනයේ (Middle East Institute) ජ්යෙෂ්ඨ පර්යේෂක ඇලෙක්ස් වටන්කාගේ විශ්ලේෂණයට අනුව, මොජ්තබා සිය පියාගේ අනුප්රාප්තිකයා වුවද, අලි කමේනි සතුව තිබූ සර්වබලධාරී අධිකාරය ඔහුට හිමි නොවනු ඇත. අලි කමේනිට තිබූ ස්වයංක්රීයවම හිමිවන නිතැත අධිකාරය (Automatic authority) ගොඩනඟා ගැනීමට මොජ්තබාට වසර ගණනාවක් ගත වනු ඇත.
"මොජ්තබා වනාහි පාලන තන්ත්රය තුළ ඇසෙන එක් හඬක් පමණක්ම වනු ඇත, නමුත් එය තීරණාත්මකම හඬ නොවනු ඇත. ඔහු තමා කවුදැයි ප්රබල සහ විශ්වසනීය ලෙස ඔප්පු කළ යුතුව තිබේ. සමස්ත පාලන තන්ත්රයටම තමන් ඉදිරියට යන්නේ කොතැනටද යන්න පිළිබඳව සාමූහික තීරණයකට එළඹීමට සිදුවනු ඇත." - ඇලෙක්ස් වටන්කා.
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ මොජ්තබාගේ පාලනය යටතේ ඉරානයේ නිරපේක්ෂ පාලන බලය ක්රමයෙන් හීන වී යන බවයි.
