රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 03, කොළඹ LNW :
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ශ්‍රී ලංකාව වර්තමානයේ අත්විඳිමින් සිටින අසාමාන්‍ය උණුසුම් කාලගුණික තත්ත්වය ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ තවදුරටත් තීව්‍ර වනු ඇති බවට දත්ත විශ්ලේෂණ අනතුරු අඟවයි. විශේෂයෙන් එළඹෙන ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී දිවයින මුහුණ දීමට නියමිත කාලගුණික අභියෝගය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමක් පමණක් නොව, එය “එල් නිනෝ” (El Niño) සංසිද්ධිය හා බැඳුණු සංකීර්ණ දේශගුණික විපර්යාසයකි. කාලගුණ රටාවන්හි මෙම වෙනස්වීම සහ ඉදිරි මාස කිහිපයේ පුරෝකථනයන් පිළිබඳව අප විමසිලිමත් වීම අතිශය වැදගත් වේ.
ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී ඇතිවිය හැකි දරුණු නියඟය
සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලංකාව මේ දිනවල නිරිතදිග මෝසම් වර්ෂාපතනය ලැබිය යුතු වුවද, එල් නිනෝ තත්ත්වය හේතුවෙන් එම වර්ෂාපතනය මර්දනය වීමේ අවදානමක් පවතී. විශේෂයෙන් ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී සාමාන්‍යයෙන් ලැබෙන වර්ෂාපතනයට වඩා බෙහෙවින් අඩු වර්ෂාපතනයක් (rainfall deficit) අපේක්ෂා කළ හැකිය. මෙම වියළි කාලගුණික තත්ත්වය කෘෂිකර්මාන්තයට සහ පානීය ජල පරිභෝජනයට ඍජුවම බලපෑම් එල්ල කරනු ඇත.
කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ වැඩබලන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් අජිත් විජේමාන්න මහතා මේ පිළිබඳව සිදුකළ විශ්ලේෂණය මෙසේය:
“අප දැනට පසුවන්නේ නිරිතදිග මෝසම් කාලසීමාව තුළ වුවත්, එල් නිනෝ තත්ත්වයේ බලපෑම ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී අපට වඩාත් දැනෙනු ඇත. සාමාන්‍යයෙන් මෙම මාස දෙකේදී වර්ෂාපතනය අඩු වන නමුත්, එල් නිනෝ තත්ත්වය වර්ධනය වීමත් සමඟ ඉතා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබිය හැකිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවල උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා ඉහළ අගයක පවතිනු ඇත.”
ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානයේ (WMO) නවතම දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ වර්ධනය වෙමින් පවතින මෙම එල් නිනෝ තත්ත්වය 2026 වසර පුරාම ඉතා ශක්තිමත්ව පැවතිය හැකි බවයි. මෙය ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ ප්‍රබලතම එල් නිනෝ තත්ත්වයක් විය හැකි බැවින්, ජාත්‍යන්තර විද්‍යාඥයන් මෙය “සුපිරි එල් නිනෝ” (Super El Niño) තත්ත්වයක් ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ගෝලීය තත්ත්වයේ දේශීය පරාවර්තනය ලෙස ආසියානු කලාපය පුරා අධික වියළි කාලගුණයක් ඇතිවන අතර, එය හුදෙක් දේශීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමක් නොව ගෝලීය කාලගුණ රටාවන්හි මහා පරිමාණ වෙනසකි.
පවතින අධික උෂ්ණත්වය සහ වර්ෂාපතන ඌනතාවය හේතුවෙන් ජල සම්පාදනය, විදුලි උත්පාදනය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ මහජන සෞඛ්‍යය යන සියලුම ක්ෂේත්‍ර එකිනෙකට බැඳුණු දැඩි පීඩනයකට ලක්වනු ඇත. මෙම අවදානම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා රජයේ ආයතන දැනටමත් සූදානමක නිරතව සිටී.
ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය, මහවැලි අධිකාරිය, ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලය, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය, සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය සහ වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව යන ආයතන ඒකාබද්ධව සීමිත ජල සම්පත කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මේ වන විටත් සාකච්ඡා සහ සැලසුම් දියත් කරමින් පවතී.
සාගර ජලයේ අසාමාන්‍ය උණුසුම් වීම: සෙල්සියස් අංශක 6ක විපර්යාසය
එල් නිනෝ සංසිද්ධියේ විද්‍යාත්මක පදනම වන්නේ පැසිෆික් සාගරයේ මතුපිට ජල උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමයි. කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන නිරීක්ෂණවලට අනුව සාගර මතුපිටින් පහළ (sub-surface) අතිවිශාල උණුසුම් ජල කඳක් ගමන් කරමින් පවතින අතර, ඇතැම් ස්ථානවල උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා සෙල්සියස් අංශක 6කට වඩා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය එක්තරා ආකාරයක දැවැන්ත ‘ශක්ති සංචිතයක්’ ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, එමඟින් එල් නිනෝ තත්ත්වය වඩාත් දීර්ඝ කාලයක් සහ ප්‍රබලව පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය ශක්තිය සපයයි. මෙම තත්ත්වය ලෝක කාලගුණ පද්ධතියේ ‘වෝකර් සංසරණය’ (Walker Circulation) වැනි ප්‍රධාන වායුගෝලීය ප්‍රවාහයන් බිඳවැටීමට මූලික වන පූර්ව ලක්ෂණයකි.
එල් නිනෝ යනු ස්වභාවික සංසිද්ධියක් වුවද, මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදු වූ දේශගුණික විපර්යාස (Human-induced climate change) සමඟ එහි ඇති සහසම්බන්ධතාව (correlation) හේතුවෙන් මෙවැනි අන්තගාමී කාලගුණික තත්ත්වයන්ගේ බලපෑම තවදුරටත් තීව්‍ර වී ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අවධාරණය කරන පරිදි, අප ඉදිරියේ ඇත්තේ වඩාත් දරුණු තාප තරංග සහ උග්‍ර ජල හිඟයක් සහිත අනාගතයකි.
මෙම අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා විද්‍යාත්මක දත්ත පදනම් කරගත් ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ සහ සාමූහික ජල කළමනාකරණය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
