රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 09, කොළඹ LNW :
2026 ජූලි 5 සහ 6 යන දිනවල මීගමුව බන්ධනාගාරය තුළ ඇති වූ ප්රචණ්ඩකාරී නොසන්සුන්තාවය තවත් එක් බන්ධනාගාර කැරැල්ලක් පමණක් නොව, එය මෙරට බන්ධනාගාර පද්ධතියේ පවතින ව්යුහාත්මක අර්බුදය සහ එහි බිඳවැටීම විදහා දක්වන කැඩපතකි. මෙම සිදුවීමත් සමඟ බන්ධනාගාර පරිපාලනය කෙතරම් අසීරු තත්ත්වයකට ඇත්ද සහ බන්ධනාගාර පරිපාලනයේ ඉහළ නිළතල වල තිබූ දුර්වලතා මැනවින් පෙන්වා දෙයි.
බන්ධනාගාරයක් ‘අපරාධ ස්ථානයක්’ (Crime Scene) බවට පත්වීම
වැරදිකරුවන් සහ සැකකරුවන් රඳවා තබන බන්ධනාගාරයක් නිල වශයෙන් ‘අපරාධ ස්ථානයක්’ ලෙස නම් කර මුළුමනින්ම හිස් කිරීමට සිදුවීම අතිශය අසාමාන්ය මෙන්ම බරපතල තත්ත්වයකි. මීගමුව බන්ධනාගාරය තුළ සිදු වූ අතිවිශාල දේපළ හානිය සහ ප්රචණ්ඩත්වය හේතුවෙන් විමර්ශන කටයුතු සඳහා මෙම පියවර ගැනීමට බලධාරීන්ට සිදු විය.
මුළු බන්ධනාගාරයක්ම මෙලෙස හිස් කිරීම යනු බලධාරීන් සතු පාලනය එම අවස්ථාවේදී සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී ගිය බවට ලැබෙන ප්රබල සාක්ෂියකි. ඉහළ ආරක්ෂාවක් සහිත රැඳවියන් පවා එකවර මාරු කිරීමට සිදුවීම විශාල ලොජිස්ටික් අර්බුදයක් මෙන්ම බරපතල ආරක්ෂණ අවදානමක් ද නිර්මාණය කළේය.
අතහැර දැමූ ගොඩනැගිලිවලට නව පණක්
පැන නැගී ඇති තීරණාත්මක තත්ත්වය හමුවේ රජය විසින් අතිවිශේෂ ගැසට් පත්ර මගින් මහිමෝදර වසා දමා තිබූ රෝහල් පරිශ්රය සහ පැරණි බෝගම්බර බන්ධනාගාරය තාවකාලික රැඳවුම් මධ්යස්ථාන ලෙස නම් කර ඇත. සුවය ලබාදෙන ස්ථානයක් ලෙස හඳුන්වන රෝහලක්, හදිසියේම යකඩ කූඩුවලින් වටවූ බන්ධනාගාරයක් බවට පත්කිරීම තුළින් ගම්ය වන්නේ මෙරට බන්ධනාගාර පද්ධතිය සතු සංචිත ධාරිතාවයේ (Contingency capacity) පවතින ශුන්යතාවයයි. මීගමුව බන්ධනාගාරය ප්රතිසංස්කරණය කරන තෙක් මෙම ගොඩනැගිලි භාවිත කිරීමට සිදුවීම "හදිසි උපායමාර්ගික අවශ්යතාවයක්" ලෙස හැඳින්වුවද, එය ඇත්ත වශයෙන්ම පද්ධතියේ අස්ථාවරත්වය වසා ගැනීමට ගත් තාවකාලික පියවරක් පමණි.
බන්ධනාගාර පද්ධතියේ දැඩි තදබදය
මීගමුව බන්ධනාගාරයේ රැඳවියන් ආරක්ෂක හේතූන් මත දිවයිනේ අනෙකුත් බන්ධනාගාර වෙත විසිරුවා හැරීමත් සමඟ, දැනටමත් ඔරොත්තු නොදෙන මට්ටමකට පැමිණ ඇති බන්ධනාගාර තදබදය තවදුරටත් උග්ර වී තිබේ. මෙය ඉඩකඩ පිළිබඳ ප්රශ්නයක් නොව, රැඳවියන්ගේ මූලික සුභසාධනය සහ මානුෂීය අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලුවකි.
අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්යාංශය මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව මෙසේ සඳහන් කරයි..
“හදිසි මාරුකිරීම් හේතුවෙන් දිවයින පුරා පවතින බන්ධනාගාර පද්ධතියේ තදබදය තවදුරටත් උග්ර වී ඇත.”
මීගමුව බන්ධනාගාරයට සිදු වූ හානිය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා විශාල පිරිවැයක් සහ දීර්ඝ කාලයක් වැය වනු ඇත. ගොඩනැගිලි ප්රතිසංස්කරණය කිරීම භෞතික ක්රියාවලියක් වුවද, මෙවැනි ප්රචණ්ඩ ක්රියා හරහා පද්ධතියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ඇති වන බිඳවැටීම නැවත ගොඩනැගීම අසීරු අභියෝගයකි. මහිමෝදර සහ බෝගම්බර වැනි ස්ථාන භාවිත කරමින් කාලය මිලදී ගැනීම ස්ථිරසාර විසඳුමක් නොවන බව පැහැදිලිය.
මීගමුව බන්ධනාගාර අර්බුදය අපට කියා දෙන්නේ බන්ධනාගාර පද්ධතියේ පවතින අර්බුදය ඉඩකඩ පිළිබඳ ප්රශ්නයක්ම නොව, එය කළමනාකරණය , සහ ආරක්ෂණ උපායමාර්ග පිළිබඳ බරපතල ගැටලුවක් බවයි. ගොඩනැගිලි ප්රතිසංස්කරණය කිරීම පහසු වුවද, බිඳ වැටුණු පද්ධතියක් ප්රතිසංස්කරණය කිරීම වඩාත් දුෂ්කර කාර්යයකි.
