රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 12, කොළඹ LNW :
මුලින් රටවල් පහකින් සමන්විත වූ BRICS කණ්ඩායම, 2025 වසරේදී ඉන්දුනීසියාව එක්වීමත් සමඟ සිය ආර්ථික බලය තවදුරටත් තහවුරු කරගෙන ඇත. සවුදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, ඉරානය, ඊජිප්තුව සහ ඉතියෝපියාව වැනි ප්‍රබල රාජ්‍යයන් මෙහි සාමාජිකත්වය දැරීම තුළින් බටහිර ආයතන සතු ආර්ථික ඒකාධිකාරය බිඳවැටීමේ පෙරනිමිති පළවේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සමුළුවේදී කැපී පෙනෙන අඩුවක් වූයේ බ්‍රසීල ජනාධිපති ලුලා ද සිල්වාගේ නොපැමිණීමයි. එරට පළාත් පාලන මැතිවරණ හේතුවෙන් ඔහු සහභාගී නොවන අතර, විදේශ අමාත්‍ය මවුරෝ බ්‍රසීලය නියෝජනය කරයි. මෙය සාමාජික රටවල අභ්‍යන්තර දේශපාලන ප්‍රමුඛතාවන් සහ සංවිධානය කෙරෙහි ඇති කැපවීමකට මගපාදයි.
මෙවර සමුළුව පැවැත්වෙන්නේ අතිශය සංකීර්ණ යුදමය වටපිටාවකයි. විශේෂයෙන් ඉරානය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය අතර පවතින ගැටුම්කාරී තත්ත්වය මෙහිදී කැපී පෙනේ. ඉරාන ප්‍රහාර හේතුවෙන් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සිවිල් වැසියන් ඇතුළු පුද්ගලයන් 15 දෙනෙකු මියයෑමත්, ඒ හේතුවෙන් ඉරානයට එරෙහිව වෙළඳ සම්බාධක පැනවීමට එමීර් රාජ්‍යය කටයුතු කිරීමත් නිසා තත්ත්වය උණුසුම් වී ඇත.
එමෙන්ම, යේමනයේ හූති සටන්කාමීන් උපායමාර්ගිකව වැදගත් බබ් අල්-මන්දෙබ් සමුද්‍ර සන්ධිය (Bab al-Mandeb strait) සිය පාලනයට නතු කරගැනීමත් සමඟ සවුදි අරාබිය සහ ඉරානය අතර පවතින මතභේද තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වී තිබේ. මෙවැනි අතිශය තීරණාත්මක අර්බුද පවතින පසුබිමක පවා මෙම නායකයන් එකම සාකච්ඡා මේසයකට පැමිණීම සුවිශේෂී කරුණකි.
විශ්ලේෂක Alejandro Reyes මෙය පෙන්වා දෙන්නේ මෙලෙසිනි.
"BRICS යනු එකිනෙකා සමඟ එකඟ නොවන නමුත් ජාත්‍යන්තරව වඩාත් නිදහසේ කටයුතු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය හවුලේ බෙදාගන්නා රටවල එකතුවකි."
BRICS රටවල් ඩොලරයෙන් බැහැර වීම (De-dollarization) පිළිබඳ සාකච්ඡා කළද, රටවල් අතර පවතින ආර්ථික විෂමතාවයන් හේතුවෙන් තනි මුදල් ඒකකයක් කරා යාම වර්තමානයේ ප්‍රායෝගික නොවන බව විශ්ලේෂකයන්ගේ මතයයි. ඒ වෙනුවට මෙවර අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ඩිජිටල් මුදල් (Digital Currencies) භාවිතයෙන් කෙරෙන ගෙවීම් පද්ධති හරහා බටහිර සම්බාධකවලින් ආරක්ෂා වීමේ (De-risking) උපායමාර්ගය වෙතයි.
විශේෂයෙන්ම රුසියාව සහ ඉරානය වැනි රටවලට තම සැපයුම් දාමයන් සුරක්ෂිත කර ගැනීමටත්, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේදී බටහිර බලපෑම් අවම කර ගැනීමටත් මෙම නව ගෙවීම් ක්‍රමවේද අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මෙම සමුළුවේ සුවිශේෂීම සිදුවීම වන්නේ වසර හතකට පසු චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් ඉන්දියාවට පැමිණීමයි. 2020 වසරේ හිමාල දේශසීමාවේ සිදු වූ දරුණු ගැටුම්වලින් පසුව දෙරට අතර පැවති ශීතල රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතාවල නව හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස මෙය සැලකිය හැකිය.
නරේන්ද්‍ර මෝදි රජය අනුගමනය කරන ‘උපායමාර්ගික ස්වාධිපත්‍යය’ (Strategic Autonomy) හරහා බටහිරට එරෙහි නොවී, ඒ අතරම බටහිර නොවන සබඳතා ශක්තිමත් කර ගැනීමට ඉන්දියාව දරන උත්සාහය මෙහිදී මනාව පිළිබිඹු වේ. මෙය ඉන්දියාවට ගෝලීය දේශපාලනයේ ස්වාධීන මධ්‍යස්ථ බලවේගයක් ලෙස පෙනී සිටීමට අවස්ථාව ලබා දෙයි.
රුසියාව සහ චීනය BRICS සංවිධානය බටහිර බලයට එරෙහි සෘජු බලවේගයක් ලෙස ගොඩනැගීමට උත්සාහ කළත්, ඉන්දියාව ඇතුළු අනෙකුත් රටවල් මෙය දකින්නේ ‘බහුධ්‍රැවීයතාව’ (Multipolarity) තහවුරු කිරීමේ මාර්ගයක් ලෙසයි. එනම්, ලෝක දේශපාලනය තනි මධ්‍යස්ථානයකට සීමා නොවී, සියලුම රටවලට තීරණ ගැනීමේදී සමාන අවස්ථාවන් හිමි විය යුතු බව ඔවුන්ගේ ස්ථාවරයයි.
ගෝලීය දේශපාලනයේ සහ ආර්ථිකයේ සිදුවන මෙම දැවැන්ත විපර්යාසය හමුවේ, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් තම ස්වාධීනත්වය රැකගැනීම සඳහා BRICS වැනි විකල්ප වේදිකාවන් වෙත වැඩි වැඩියෙන් නැඹුරු වන බව පැහැදිලි වේ.
18 වන BRICS සමුළුව යනු හුදු වාර්ෂික හමුවක් පමණක් නොව, එය ලෝක පර්යායේ සිදුවන ඓතිහාසික විපර්යාසයක පිළිබිඹුවකි. අභ්‍යන්තර ගැටුම් සහ විවිධ දේශපාලන මතවාද තිබියදී පවා, බටහිර ආධිපත්‍යයට පරිබාහිරව නව මාවතක් සකසා ගැනීමට මෙම රටවල් දරන උත්සාහය අතිශය තීරණාත්මක වේ.
