රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 27, කොළඹ LNW :
ලෝක ආර්ථික සංසදය (World Economic Forum) නිකුත් කළ 2026 සංචාරක හා සංචාරක සංවර්ධන දර්ශකය (Travel & Tourism Development Index – TTDI) අනුව, 2024 සිට 2026 දක්වා සංචාරක සංවර්ධන දර්ශකයේ වැඩිම දියුණුවක් පෙන්නුම් කළ ලොව රටවල් 10 අතරට ශ්රී ලංකාව එක්ව තිබේ.
එම දර්ශකයට අනුව ශ්රී ලංකාව 10 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර, 2024 වසරට සාපේක්ෂව 2026 වසරේ ශ්රී ලංකාවේ සංචාරක හා සංචාරක සංවර්ධන දර්ශක ලකුණු 4.33%කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු ලෝකවාසී ජනයා නැවතත් සංචාරය කිරීමට දැඩි උනන්දුවක් දක්වති. වසංගත බිඳවැටීමෙන් පසු ලෝක සංචාරක ක්ෂේත්රය වේගවත් ප්රකෘතිමත් වීමක් පෙන්නුම් කරමින් අතිශය සාර්ථක මට්ටමකට පැමිණ තිබේ.
ලෝක ආර්ථික පෝරමයේ (WEF) 2026 සංචාරක හා සංචාරක සංවර්ධන දර්ශකයට (TTDI) අනුව, 2025 වසරේදී ලොව පුරා ජාත්යන්තර සංචාරක පැමිණීම් සංඛ්යාව බිලියන 1.5 ක වාර්තාගත මට්ටමකට ළඟා විය. එමෙන්ම, 2026 වසරේ පළමු කාර්තුවේදී පමණක් මිලියන 307 කට ආසන්න පිරිසක් ජාත්යන්තරව සංචාරය කර ඇත.
2025 වසරේදී මෙම ක්ෂේත්රය ගෝලීය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට (GDP) ඩොලර් ට්රිලියන 11.6 ක වාර්තාගත දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. මෙය 2024 වසරට වඩා 4.1% ක වර්ධනයක් වන අතර 2019 වසරේ මට්ටමට වඩා දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වීමකි. තවද, 2025 දී සංචාරක ක්ෂේත්රය මගින් ලොව පුරා රැකියා මිලියන 366 කට සහය දැක්වූ අතර, එය ගෝලීය වශයෙන් රැකියා 10 කින් එකක් නියෝජනය කරයි.
ජපානය අංක 01 ස්ථානයට පැමිණි රහස: මහා නගරවලින් ඔබ්බට සංචාරකයින් යොමු කිරීම
නවතම සංචාරක හා සංචාරක සංවර්ධන දර්ශකයේ (TTDI) ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අභිබවා යමින් ප්රමුඛතම ස්ථානය (අංක 01) දිනා ගැනීමට ජපානය සමත් වී ඇත. ස්ථාන දෙකකින් ඉදිරියට පැමිණි ජපානය මෙම සාර්ථකත්වය අත්කර ගත්තේ තම සංචාරක ක්ෂේත්රය විවිධාංගීකරණය කිරීමේ සුවිශේෂී උපායමාර්ගය හේතුවෙනි.
2025 වසරේදී ජපානය ජාත්යන්තර සංචාරකයින් මිලියන 42.7 ක් සාදරයෙන් පිළිගත් අතර, එමගින් ඩොලර් බිලියන 59.7 ක (යෙන් ට්රිලියන 9.5 ක) ආදායමක් උපයා ගැනීමට සමත් විය. මෙම දැවැන්ත සංචාරක පිරිවැය සැබෑ ප්රාදේශීය ආර්ථික වර්ධනයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා, ජපාන ජාතික සංචාරක සංවිධානය (JNTO) විසින් ටෝකියෝ, හිරෝෂිමා සහ ඔසාකා වැනි සාම්ප්රදායික ප්රධාන සංචාරක මධ්යස්ථානවලට පමණක් සීමා නොවී, රටේ අනෙකුත් ප්රාදේශීය සංචාරක ස්ථාන ප්රවර්ධනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී.
මෙලෙස ප්රධාන නගරවලින් ඔබ්බට සංචාරකයින් විමධ්යගත කිරීම මගින් නගර අධික ලෙස තදබදයට ලක්වීම (overcrowding) වැළැක්වෙන අතරම, ග්රාමීය සහ ප්රාදේශීය ආර්ථිකයන් ශක්තිමත් කිරීමටත්, සංචාරක ව්යාපාරයෙන් ලැබෙන දේශීය ආදායම ආරක්ෂා කර ගැනීමටත් විශාල පිටිවහලක් ලැබේ.
සංවර්ධනය වන රටවල වේගවත් වර්ධනය
සංචාරක දර්ශකයේ ස්ථාපිත වී සිටින ප්රමුඛ රටවලට වඩා සංවර්ධනය වන නැඟී එන ආර්ථිකයන් වේගවත් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කිරීම මෙවර වාර්තාවේ දැකිය හැකි කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි. 2019 වසරේ සිට බලන කල, නැඟී එන විශාල සංචාරක ආර්ථිකයන්හි TTDI දර්ශක අගයන්, TTDI දර්ශකයේ ඉහළම ස්ථාන 20 හිමි රටවලට වඩා දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වේගයකින් වැඩිදියුණු වී ඇත.
- ආසියා-පැසිෆික් (APAC) සහ මැදපෙරදිග/උතුරු අප්රිකා (MENA) කලාප: කලාපීය වශයෙන් වේගවත්ම වර්ධනයක් පිළිවෙලින් APAC (+3.6%) සහ MENA (+2.5%) හි සටහන් විය.
- වේගයෙන්ම වර්ධනය වූ APAC රටවල්: දර්ශකයේ වඩාත්ම වැඩිදියුණු වූ රටවල් 10 න් 7 ක්ම ආසියා-පැසිෆික් කලාපයේ සංවර්ධනය වන රටවල් වේ (උදාහරණ: ලාඕසය +6.1%, මැලේසියාව +5.8%, තායිලන්තය +5.6%).
- ඇල්බේනියාවේ ජයග්රහණය: 2024 ට සාපේක්ෂව 7% ක වර්ධනයක් ලබා ගනිමින් ගෝලීය වශයෙන් හොඳම වර්ධනය පෙන්නුම් කළ රට බවට ඇල්බේනියාව පත්විය. සංචාරක සේවා, යටිතල පහසුකම්, ගුවන් ප්රවාහනය සහ වරාය යටිතල පහසුකම් සඳහා කළ ක්රමානුකූල ආයෝජන මගින් ඉහළ යන සංචාරක ඉල්ලුම සැබෑ ආර්ථික වර්ධනයක් බවට පත්කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි විය.
සංස්කෘතිය සහ ගැස්ට්රොනොමි මුල් කරගත් සංචාර
ලොව පුරා සංචාරක වර්ධනය උදෙසා ප්රධානතම ගාමක බලවේගය බවට සංස්කෘතික අත්දැකීම් සහ ගැස්ට්රොනොමි (ආහාර සංස්කෘතික සංචාරක ව්යාපාරය) පත්ව තිබේ. 2024 ට සාපේක්ෂව සංස්කෘතික සම්පත් (Cultural resources) කාණ්ඩයේ අගය 9.6% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, සමස්ත ආර්ථිකයන්ගෙන් 95% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් මේ යටතේ ප්රගතියක් ලබා ඇත.
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන සංඛ්යාව 2019 දී තිබූ 869 සිට 2026 වන විට 972 දක්වා ඉහළ යාම මෙන්ම උත්සව, රංග කලා, අත්කම් සහ ආහාර සංස්කෘතිය ඇතුළත් අරුප සංස්කෘතික උරුමයන් සුරැකීම මීට ප්රධාන හේතුවක් විය.
ආහාර සංස්කෘතිය සහ ජීවමාන පාරම්පරික උරුමයන් අද වන විට හුදෙක් සංස්කෘතික ලක්ෂණ පමණක් නොව, ඩොලර් බිලියන 16.1 ක අගයක් ගන්නා ගැස්ට්රොනොමි (Culinary tourism) වෙළඳපොළක් නිර්මාණය කරමින් ගෝලීය ආර්ථිකයේ ප්රධාන ගාමක බලවේගයක් බවට පත්ව ඇත.
ස්වාභාවික සම්පත්වලින් පිරුණු නැඟී එන රටවල්
ස්වාභාවික පරිසරය මුල් කරගත් සංචාර සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ යාමත් සමඟ ස්වාභාවික සම්පත් (Natural resources) කාණ්ඩයේ අගය 4.1% කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, රටවලින් 96% ක්ම එහි ප්රගතියක් ලබා ඇත.
ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා ඉහළම ලකුණු ලබාගත් රටවල් 30 න් 20 ක්ම නැඟී එන හෝ සංවර්ධනය වන රටවල් වීම විශේෂත්වයකි (බොහෝමයක් ලතින් ඇමරිකාව සහ ආසියා-පැසිෆික් කලාපයේ පිහිටා ඇත). වනාන්තර, වෙරළබඩ තීරයන් සහ වනජීවී රක්ෂිත ප්රදේශ වැනි පොහොසත් ජෛව විවිධත්වයකින් හෙබි සංවර්ධනය වන රටවලට ග්රාමීය හා පරිසර හිතකාමී සංචාරක ව්යාපාරය තුළින් විශාල ආර්ථික වාසි අත්කර ගැනීමට මින් අතිමහත් අවස්ථාවක් සැලසේ.
