රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 02 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) වර්තමාන ගෝලීය ආර්ථිකයේ හුදෙක් තාක්ෂණික මෙවලමක් පමණක් නොව, එය මහා පරිමාණ සමාගම්වල පැවැත්ම තීරණය කරන ප්රධාන සාධකය බවට පත්ව ඇත. මෑතකදී Google සමාගමේ මව් සමාගම වන Alphabet විසින් සිය AI යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීම සඳහා ඩොලර් බිලියන 80ක දැවැන්ත කොටස් ප්රමාණයක් විකිණීමට තීරණය කිරීමත් සමඟ මුළු මහත් මූල්ය ලෝකයම මවිතයට පත් විය. ඩොලර් ට්රිලියන 4.5කට වඩා වැඩි වෙළඳපල වටිනාකමක් (Market Capitalization) හිමි මෙම තාක්ෂණික දැවැන්තයා, පාරිභෝගිකයන්ගෙන් සහ ව්යාපාරික ක්ෂේත්රයෙන් එල්ල වන පෙර නොවූ විරූ AI ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා මෙලෙස ප්රාග්ධනය රැස් කිරීමට සැරසෙයි.
මෙම දැවැන්ත මූල්ය මෙහෙයුමේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන පුවත වන්නේ ලොව සුප්රකට ආයෝජක වොරන් බෆට්ගේ මැදිහත්වීමයි. ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ පවතින Berkshire Hathaway සමාගම, Alphabet හි ඩොලර් බිලියන 10ක කොටස් මිලදී ගැනීමට දැනටමත් එකඟ වී ඇත. ඉතිරි ඩොලර් බිලියන 70ක මුදල රැස් කිරීමට Alphabet සමාගම ඉතා නිශ්චිත සැලසුමක් සකස් කර තිබේ:
- ඩොලර් බිලියන 30ක් මූල්ය ආයතන සෘජුව මැදිහත් වන සුරැකුම්පත් නිකුතු (Underwritten offerings) හරහා.
- ඩොලර් බිලියන 40ක් විවෘත වෙළඳපල හරහා කාලානුරූපව සිදුකරන විකුණුම් (Staggered sales) හරහා.
මූල්ය විශ්ලේෂක Troy Hooper පෙන්වා දෙන පරිදි, Alphabet සමාගම ණය ලබාගෙන සිය ශේෂ පත්රය (Balance sheet) බර කරනවා වෙනුවට කොටස් නිකුත් කිරීම හරහා “ස්ථාවර ප්රාග්ධනයක්” (Permanent capital) ගොඩනගා ගැනීමට උත්සාහ කරයි.
තාක්ෂණික දැවැන්තයන් අතර පවතින මෙම සටන ලාභය සඳහා පමණක් නොව, එය තම ව්යාපාරික ආධිපත්යය රැකගැනීම සඳහා කරන සටනකි. Troy Hooper ට අනුව, Alphabet වැනි සමාගම් දැන් ක්රියා කරන්නේ ඉතා සරල නමුත් ප්රබල තර්කයක් මත පදනම්වය.
“මෙහි තර්කය සරලයි: AI සඳහා ප්රමාණවත් තරම් ආයෝජනය නොකිරීම පැවැත්ම පිළිබඳ අවදානමකි (Existential risk); වැඩිපුර ආයෝජනය කිරීම හුදෙක් මිල අධික (Merely expensive) වීමක් පමණි.”
මෙහි අදහස නම්, තාක්ෂණික තරඟයෙන් පසුපසට යාමෙන් සිදුවන විනාශයට වඩා, ප්රාග්ධනය වැඩිපුර වැය වීම දරාගත හැකි බවයි. Microsoft, Amazon සහ Meta වැනි සෙසු දැවැන්තයන් ද අනුගමනය කරන්නේ හරියටම මෙම තර්කයම (Calculus) වේ.
ඩොලර් බිලියන 800ක දැවැන්ත සටන සහ “ආරක්ෂිත පවුර”
Goldman Sachs හි දත්ත විශ්ලේෂණයන්ට අනුව, 2026 වසරේදී පමණක් Alphabet, Microsoft, Amazon සහ Meta යන සමාගම් AI ප්රාග්ධන ආයෝජන සඳහා වැය කිරීමට අපේක්ෂිත මුදල ඩොලර් බිලියන 800කි.
මෙම දැවැන්ත ආයෝජනය හුදෙක් දත්ත මධ්යස්ථාන ඉදිකිරීමක් පමණක් නොවේ. මහා පරිමාණ පරිගණක පද්ධති සහ යටිතල පහසුකම් තමන් සතු කර ගැනීම හරහා මෙම සමාගම් “ආරක්ෂිත පවුරක්” (Moat) ගොඩනගනු ලබයි. මෙහි ඇති මූල්ය රහස නම්, ඉතා විශාල පරිමාණයෙන් (At scale) මෙම පද්ධති ක්රියාත්මක කිරීමේදී අනාගතයේදී AI මාදිලි පුහුණු කිරීමේ “සීමාන්ත පිරිවැය” (Marginal cost) කැපී පෙනෙන ලෙස අඩු කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වීමයි. මෙය කුඩා තරඟකරුවන්ට කිසිසේත්ම අභියෝග කළ නොහැකි තත්ත්වයකි.
ඉල්ලුම සැපයුම අභිබවා යාම
Alphabet සමාගමේ Gemini වැනි AI සේවාවන් සඳහා ව්යවසාය මට්ටමින් සහ පාරිභෝගික මට්ටමින් පවතින ඉල්ලුම, ඔවුන් සතු වර්තමාන සැපයුම් ධාරිතාව අභිබවා ගොස් ඇත. මේ හේතුව නිසා Alphabet සමාගම සිය ප්රාග්ධන වියදම් (Capex) ඉතිහාසයේ නොවූ විරූ මට්ටමකින් ඉහළ නංවා තිබේ:
- 2026 වසරේදී (මෙම වසරේදී) ප්රාග්ධන වියදම් ඩොලර් බිලියන 180-190 දක්වා ඉහළ යනු ඇත.
- 2027 වසරේදී මෙම වියදම් තවදුරටත් “සැලකිය යුතු ලෙස” (Significantly) ඉහළ යනු ඇතැයි සමාගම අපේක්ෂා කරයි.
මෙමඟින් පැහැදිලි වන්නේ Alphabet සමාගම හුදෙක් අත්හදා බැලීම් සිදු නොකරන බවත්, ඔවුන් අනාගත ආදායම් මාර්ග කෙරෙහි දැඩි විශ්වාසයකින් පසුවන බවත්ය.
Alphabet හි මෙම ඩොලර් බිලියන 80ක ප්රාග්ධන රැස් කිරීමේ පියවර ලෝකයට ලබා දෙන පණිවිඩය පැහැදිලිය: AI යුගයේ ජයග්රාහකයන් තීරණය වන්නේ දක්ෂතම ඇල්ගොරිතම මත පමණක් නොව, විශාලතම සහ කාර්යක්ෂම පරිගණක පද්ධති (Compute platforms) සතු කර ගැනීම මතය. ස්ථාවර ප්රාග්ධනය යොදවමින් අනාගත සීමාන්ත පිරිවැය පාලනය කිරීමට Alphabet ගන්නා මෙම උත්සාහය, ගෝලීය තාක්ෂණික සිතියම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරනු ඇත.
