රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 19, කොළඹ LNW :
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉතාලිය අතර පවතින රාජ්යතාන්ත්රික සබඳතා මේ වන විට අගාධයකට ඇද වැටී තිබේ. ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඉතාලි අග්රාමාත්ය ජෝර්ජියා මෙලෝනි යනු දේශපාලන වශයෙන් එකම මගක් ගන්නා සමීපතම මිතුරන් ලෙස සැලකුණත්, වර්තමානයේ ඔවුන් අතර හටගෙන ඇති ගැටුම එම ඓතිහාසික බැඳීම දැඩි ලෙස පළුදු කර ඇත. 2025 ජනවාරි මාසයේ පැවැති ට්රම්ප්ගේ පදවි ප්රාප්ති උත්සවයට සහභාගී වූ එකම යුරෝපීය රාජ්ය නායිකාව වූයේ මෙලෝනි ය. එතරම් සමීපව තිබූ සබඳතාවක් මෙලෙස බිඳී යාම ජාත්යන්තර දේශපාලන වේදිකාවේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති අතර, ඉතාලි විදේශ අමාත්යවරයා සිය ඇමරිකානු සංචාරය අවලංගු කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ මෙම අර්බුදය පුද්ගලික මට්ටමෙන් ඔබ්බට ගිය බරපතල රාජ්යතාන්ත්රික ගැටලුවක් බවයි.
මෙම අර්බුදයේ ආසන්නතම හේතුව වූයේ ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉතාලි ‘La7’ රූපවාහිනී නාලිකාව සමඟ කළ ප්රකාශයකි. එහිදී ඔහු කියා සිටියේ මෑතකදී පැවැති G7 සමුළුවේදී ජෝර්ජියා මෙලෝනි තමා සමඟ ඡායාරූපයක් ගැනීමට දැඩි ලෙස “ඇවිටිලි කළ” (Begged) බවයි. තමාට ඇය කෙරෙහි අනුකම්පාවක් සිතුණු නිසා එම ඉල්ලීමට ඉඩ දුන් බව ඔහු උපහාසාත්මකව පවසා තිබිණි.
මෙම ප්රකාශය වාග් ප්රහාරයක් පමණක් නොව, එය ඉතාලියේ ජාතික ගෞරවයට කළ සෘජු අපහාසයක් ලෙස ඉතාලි බලධාරීහු සලකති. ඉතාලි විදේශ අමාත්ය ඇන්ටෝනියෝ ටජානි මෙය මුළු ඉතාලියටම කළ අපහාසයක් ලෙස හඳුන්වමින් සිය ඇමරිකානු සංචාරය වහාම අවලංගු කළේය. මෙලෝනි ද සිය සමාජ මාධ්ය හරහා ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශය පදනම් විරහිත බව අවධාරණය කළාය.
“මමවත්, ඉතාලියවත් කිසිවිටෙකත් හිඟාකන්නේ නැහැ.”
ලියෝ පාප් වහන්සේ සහ ට්රම්ප් අතර ගැටුම
ට්රම්ප් සහ මෙලෝනි අතර මතභේදය තවත් උග්ර වූයේ වතිකානුවේ ලියෝ පාප් වහන්සේ සම්බන්ධයෙනි. ලියෝ පාප් වහන්සේ ඇමරිකානු ජාතිකයෙකු වීම මෙම සිදුවීමේ ඇති විශේෂත්වයයි. මධ්යම පෙරදිග සහ ඉරාන යුද්ධය සම්බන්ධයෙන් පාප් වහන්සේ දැක්වූ විවේචනාත්මක ස්ථාවරය හමුවේ ට්රම්ප් දැඩි ලෙස කෝපයට පත් විය. ඔහු පාප් වහන්සේව “විදේශ ප්රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් දුර්වල” අයකු ලෙස හැඳින්වූවා පමණක් නොව, ලියෝ පාප් වහන්සේ එම ධුරයට පත්වූයේ පවා තමා නිසා බවත්, තමා ධවල මන්දිරයේ නොසිටියේ නම් ලියෝ වතිකානුවේ නොසිටිනු ඇති බවත් ‘Truth Social’ හි සටහන් කළේය.
මෙම ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් මෙලෝනි පාප් වහන්සේ වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් ප්රකාශ කළේ යුද්ධය විවේචනය කිරීම පාප් වහන්සේගේ වගකීමක් බවයි. මෙලෝනිගේ මෙම ස්ථාවරය ට්රම්ප් විසින් හඳුන්වන ලද්දේ ඇය සතු “ධෛර්යය නොමැතිකමක්” ලෙසයි.
ආරක්ෂක වියදම් සහ මධ්යම පෙරදිග යුද්ධය පිළිබඳ මතභේද
දෙරට අතර පවතින ගැටුම පෞද්ගලික විවේචනවලට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. යුරෝපය සිය ආරක්ෂාව සඳහා ප්රමාණවත් වියදමක් දරන්නේ නැතැයි ට්රම්ප් කළ චෝදනාව සහ ඉරාන යුද්ධය සම්බන්ධයෙන් දෙරටේ පවතින ප්රතිපත්තිමය වෙනස මෙහිදී මූලික වේ. විශේෂයෙන්ම, මධ්යම පෙරදිග කලාපයේ ඇමරිකානු ප්රහාර සඳහා ඉතාලියේ පිහිටි ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරු භාවිතා කිරීමට ඉතාලි බලධාරීන් සීමා පැනවීම ට්රම්ප්ගේ දැඩි අප්රසාදයට හේතු වී ඇත.
ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමේ තර්ජනය සහ යුරෝපයේ විශ්වාසය බිඳවැටීම
NATO සාමාජික ඩෙන්මාර්කයට අයත් ග්රීන්ලන්තය බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගන්නා බවට ට්රම්ප් කළ තර්ජනාත්මක ප්රකාශය මුළු යුරෝපයම කම්පනයට පත් කළේය. මෙය ඇමරිකාව කෙරෙහි යුරෝපය තුළ පැවති විශ්වාසය මුළුමනින්ම පළුදු කිරීමට හේතු විය. ඉතාලි ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු වන ජියෝවන්බැටිස්ටා ෆසොලාරි පෙන්වා දෙන්නේ ට්රම්ප්ගේ මෙම හැසිරීම “සැලසුම් සහගතව හෝ නොසැලකිලිමත්කම (Design or Incompetence)” නිසා සිදුවන්නක් විය හැකි බවයි.
ග්රීන්ලන්තය පිළිබඳ තර්ජනය හරහා ඇමරිකාව යුරෝපයේ “ආරක්ෂකයා” යන භූමිකාවෙන් මිදී “ආක්රමණිකයෙකුගේ” ස්වරූපයක් (Shift from protection to predation) පෙන්වා දී තිබේ. මෙය ඉතාලිය ඇතුළු යුරෝපීය මිත්ර රටවල් ඇමරිකාව දෙස සැකයෙන් බැලීමට හේතු වී ඇති අතර, ඇමරිකාව තවදුරටත් විශ්වාසදායක සහකරුවෙකු නොවන බවට වන අදහස තහවුරු කර ඇත.
ඇමරිකාව සහ ඉතාලිය අතර පැවති ඓතිහාසික සහ මතවාදී මිත්රත්වය මේ වන විට දැඩි අස්ථාවර භාවයකට පත්ව ඇති බව පෙනී යයි. ට්රම්ප්ගේ පෞද්ගලික විවේචන, ආගමික නායකයන්ට කළ අපහාස සහ යුරෝපීය ස්වෛරීභාවයට එල්ල කළ තර්ජන හමුවේ රෝමය සිය විදේශ ප්රතිපත්තිය යළි සමාලෝචනය කරමින් සිටී. මෙය පුද්ගලික ගැටුමක් පමණක් නොව, නේටෝ සංවිධානයේ අභ්යන්තර ව්යුහය පවා පළුදු කළ හැකි තත්ත්වයකි. රෝමය මේ වන විට ඇමරිකාව සමඟ පවතින බහුපාර්ශ්වික සබඳතා යළි ඇගයීමකට ලක් කරමින් සිටින බව පැහැදිලිය.
