රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 26, කොළඹ LNW :
බිය මැද දරුවෙකු වීම
යුද්ධයක සහ ආක්රමණයක අඳුරු සෙවනැලි දිනපතා පතිත වන පරිසරයක, දරුවෙකුගේ අහිංසකත්වය රැකගැනීම යනු ලොව පවතින අතිශය දුෂ්කරම මානුෂීය අභියෝගයකි. බටහිර ඉවුරේ පවතින මෙවැනි කටුක යථාර්ථයක් මධ්යයේ, දරුවන්ට බලාපොරොත්තුව සහ මානුෂීයත්වය උගන්වන අපූරු ස්ථානයක් පිළිබඳව ‘House of Hope’ නම් නවතම වාර්තා චිත්රපටය ලෝකයේ අවධානය යොමු කර ඇත.
ප්රකට “The Voice of Hind Rajab” වාර්තා චිත්රපටය නිපදවූ Think-Film ආයතනයේම නිෂ්පාදනයක් වන මෙය, අල්-අයිසාරියා හි පිහිටි ‘House of Hope Vision Kindergarten & School’ නම් පාසල වටා ගෙතී ඇත. මනාරා වහබ් සහ ඇයගේ ස්වාමිපුරුෂයා වන මිලාඩ් වොස්ගුරිට්චියන් (Milad Vosgueritchian) විසින් මෙහෙයවනු ලබන මෙම පාසල, ප්රචණ්ඩත්වය රජයන ලෝකයක ආදරයේ සහ ආරක්ෂාවේ පරම නිවහනක් බවට පත්ව තිබේ.
ආක්රමණය හමුවේ ජීවත් වන දරුවන්ට මනාරා වහබ් උගන්වන්නේ වෝල්ඩෝෆ් (Waldorf) අධ්යාපන දර්ශනයයි. මෙහි මූලික පදනම වන්නේ අවිහිංසාවයි. බොහෝ දෙනා අවිහිංසාව දුර්වලකමක් ලෙස වැරදියට වටහා ගත්තද, මනාරා එය දකින්නේ ප්රචණ්ඩත්වයට වඩා වැඩි ධෛර්යයක් සහ අභ්යන්තර ශක්තියක් අවශ්ය වන දුෂ්කර මාවතක් ලෙසයි.
ඇයගේ එම දර්ශනය මනාරා මෙසේ පැහැදිලි කරයි…
“ප්රචණ්ඩත්වය පහසුය. අවිහිංසාව සඳහා ධෛර්යය, අවබෝධය, ඉවසීම සහ අභ්යන්තර කැපවීම අවශ්ය වේ. එය අපගේ වේදනාවෙන් සහ අහංකාරයෙන් ඔබ්බට බැලීමටත්, දුෂ්කර අවස්ථාවලදී පවා නිහතමානීව සිටීමටත් අපෙන් ඉල්ලා සිටියි.”
බාහිර ලෝකයේ ආක්රමණයට අභ්යන්තර ලෝකය යටත් නොකිරීම
අධ්යාපන දර්ශනයක් ලෙස වෝල්ඩෝෆ් ක්රමය මනුෂ්යයා දකින්නේ බුද්ධිය, ආත්මය සහ ජීවගුණය (mind, soul, and spirit) යන අංගයන්ගෙන් සමන්විත සමස්තයක් ලෙසය. ‘House of Hope’ පාසල මෙම දර්ශනය භාවිතා කරමින් උත්සාහ කරන්නේ දරුවන්ගේ අභ්යන්තර ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමටයි. බාහිර ලෝකයේ පවතින ආක්රමණය සහ පීඩනය දරුවන්ගේ අභ්යන්තර ලෝකය හැඩගැස්වීමට ඉඩ නොදීම මෙහි මූලික අරමුණයි. දරුවන්ට තම හැඟීම් ප්රකාශ කිරීමට නිදහස් අවකාශයක් ලබා දීමෙන්, ඔවුන්ට තමන්ගේම අනන්යතාවය පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කිරීමට මෙම පාසල කටයුතු කරයි. අධ්යක්ෂ මර්ජොලින් බුස්ට්රා (Marjolein Busstra) පවසන පරිදි, මෙහි අරමුණ වන්නේ ආක්රමණයට දරුවන්ගේ අභ්යන්තර ලෝකය යටත් කර ගැනීමට ඉඩ නොදී, ඔවුන්ට සැබෑ දරුවන් ලෙස සිටීමට ඉඩ සැලසීමයි.
“සාමාන්ය” ජීවිතයේ අසාමාන්ය බිය
වාර්තා චිත්රපටය තුළ මනාරාගේ දෛනික ජීවිතය හරහා පලස්තීන මවක අත්විඳින පීඩනය ඉතා සංවේදී ලෙස නිරූපණය වේ. පාසල ආරක්ෂිත ඉසව්වක් වුවද, ආක්රමණය නිරන්තරයෙන්ම එහි “දොරකඩට තට්ටු කරමින්” (rattling at the door) සිටියි. එක් දර්ශනයක මනාරා තම පුතා පාසල් යන විට ඔහුගේ බෑගය පරීක්ෂා කරමින් එහි දුරකථන ආරෝපණ (phone charger) සහ අමතර ඇඳුම් තිබේදැයි බලයි. එය සාමාන්ය මවකගේ සූදානමකට වඩා වෙනස්ය; මුරපොලකදී (checkpoint) තම දරුවා පැය ගණනාවක් රඳවා තබා ගතහොත් ඒ සඳහා සූදානම්ව සිටීමට ඇයට සිදුව ඇත. මෙය සාමාන්ය ලෝකයක මවක් අත්විඳිනවාට වඩා කෙතරම් පීඩාකාරී සහ බියජනක යථාර්ථයක්ද යන්න එමඟින් මනාව පසක් වේ.
කලාව තුළින් ප්රකාශ වන කටුක යථාර්ථය
පාසලේ දරුවන්ට නිදහසේ චිත්ර ඇඳීමට ඉඩ ලබා දුන් විට, ඔවුන්ගේ පින්සල් පහරවල් අතරින් ගලා එන්නේ තමන් දිනපතා දකින යුදමය වටපිටාවයි. ඔවුන් අඳින්නේ තමන් වටා පවතින කටුක ආක්රමණයේ සහ ප්රචණ්ඩත්වයේ දර්ශනයි. මෙය හුදෙක් සිතුවමක් පමණක් නොව, එම දරුවන් අත්විඳින මානසික කම්පනය (Trauma) පිටතට ගලා එන ආකාරයයි. කලාව යනු ඔවුන්ගේ වේදනාව මුදාහැරීමට සහ මානසික සුවපත් වීමට ඇති අත්යවශ්ය මෙවලමක් බව මෙම දර්ශනවලින් තහවුරු වේ.
බටහිර ලෝකය බොහෝ විට පලස්තීනුවන් දෙස බලන්නේ ත්රස්තවාදීන්, නොදියුණු පිරිසක් හෝ තමන්ට වඩා පහත් පිරිසක් ලෙසය. එවැනි ඒකාකෘති බිඳ දැමීම මෙම චිත්රපටයේ තවත් අරමුණකි. මනාරා පවසන පරිදි, ජාත්යන්තර ප්රවෘත්ති මඟින් පෙන්වන්නේ ප්රචණ්ඩත්වය සහ මිනිසුන් එකිනෙකා මරා ගන්නා ආකාරය වැනි “ඍණාත්මක” (negativity) දේ පමණි. එමඟින් මිනිසුන්ගේ සැබෑ ජීවිතයේ සාරය ලෝකයට මඟ හැරේ.
‘House of Hope’ හරහා පෙන්වන්නේ පලස්තීනුවන් ද ආදරය, බිය සහ ගෞරවනීය ජීවිතයක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සහිත සාමාන්ය මනුෂ්යයන් බවයි. අධ්යක්ෂ මර්ජොලින් බුස්ට්රාගේ අරමුණ වූයේ ද “අප සහ ඔවුන්” (us vs them) යන බෙදීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, අනාරක්ෂිත ලෝකයක ආදරය රැකගැනීමට වෙහෙසෙන මිනිසුන්ගේ විශ්වීය අත්දැකීම ප්රේක්ෂකයාට සමීප කිරීමයි.
‘House of Hope’ වාර්තා චිත්රපටය 2026 මැයි මාසයේදී Hot Docs කැනේඩියානු ජාත්යන්තර වාර්තා චිත්රපට උළෙලේදී හොඳම ජාත්යන්තර වාර්තා චිත්රපටයට හිමි සම්මානය දිනා ගන්නා ලදී. එසේම එය පැරිස් නුවර යුනෙස්කෝ (UNESCO) මූලස්ථානයේදී ද තිරගත විය. මෙය හුදෙක් බටහිර ඉවුරේ කතාවක් පමණක් නොව, ලොව ඕනෑම තැනක අනාරක්ෂිත බව මැද තම දරුවන්ගේ අනාගතය රැකගැනීමට වෙහෙසෙන සියලු දෙනාට පොදු පණිවිඩයකි.
