රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 27, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ලිබියාවේ ට්රිපොලි අගනුවර වර්තමානය වන විට දේශපාලන සහ මානුෂීය අගාධයකට ඇද වැටෙමින් පවතී. ග්රීෂ්ම ඍතුවේ පවතින දැඩි උණුසුම මධ්යයේ දිනකට පැය 10කට වඩා වැඩි කාලයක් පවතින විදුලි කප්පාදුව හුදෙක් සේවා බිඳවැටීමක් පමණක් නොවේ. එය නිලධාරිවාදය සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හමුවේ ඉවසීම අවසන් වූ ජනතාවගේ දේශපාලන පිපිරීමකි.
ලිබියාවේ රාජ්ය විදුලි සමාගම (GECOL) විසින් වසර දෙකක ස්ථාවරත්වයකින් පසු නැවතත් ‘භාරය හැරලීමේ පියවර’ (Load-shedding measures) හඳුන්වා දීම ජනතාවගේ දැඩි කෝපයට හේතු වී ඇත. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික ගැටලුවකට වඩා රජයේ සහ පාලන තන්ත්රයේ අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ සංකේතයකි. අධික විදුලි ගාස්තු සහ පවතින උද්ධමනය හමුවේ අඛණ්ඩව විදුලිය සැපයීමට අපොහොසත් වීම, දූෂණය සහ පවතින ආයතන කෙරෙහි ඇති අවිශ්වාසය තවදුරටත් තහවුරු කර ඇත.
ටජුරා පවුල් සහ තරුණ ව්යාපාරය (Tajoura Families and Youth Movement) නිකුත් කළ ප්රකාශයක් මගින් පාලකයන්ගේ ප්රමුඛතා පිළිබඳව පවතින පිළිකුල මනාව පැහැදිලි වේ…
“නිලධාරීන් දේශපාලන ගැටුම්වල නිරත වී සිටින අතරතුර විදුලිය, ජලය, අධ්යාපනය සහ සෞඛ්ය සේවාවන් පිරිහී යමින් පවතී.”
2. සිවිල් අකීකරුකමේ උපායමාර්ගික මුහුණුවර
මෙවර විරෝධතා වීදි බැසීමකට පමණක් සීමා නොවේ. විරෝධතාකරුවන් රජය අකර්මණ්ය කිරීම සඳහා ඉතා සැලසුම් සහගත උපක්රම භාවිතා කරමින් සිටිති. ට්රිපොලි හි සාටර් ටුර්බා (Sater Turba) දිස්ත්රික්කයේ පිහිටි විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය ඉදිරිපිට පස් හැලීම මගින් එහි ප්රවේශ මාර්ග අවහිර කිරීම සහ ‘Libyana’ වැනි රාජ්ය විදුලි සංදේශ කාර්යාල වසා දැමීම මෙයට උදාහරණ වේ.
මෙහිදී 2025 මැයි මාසයේ සිට අබ්දුල්හමීඩ් අල්-දබයිබාගේ රජයට එරෙහිව ක්රියා කරන ‘Souq Al-Jumaa’ ව්යාපාරයේ භූමිකාව සුවිශේෂී වේ. ඔවුන්ගේ උපායමාර්ගය වන්නේ සාමාන්ය ජන ජීවිතයට බාධා කිරීම නොව, “රජය සම්පූර්ණයෙන්ම අකර්මණ්ය කිරීමයි”. මෙය පාලන තන්ත්රයේ පැවැත්මට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරන නව මානයකි.
ලිබියානු වීදි අරගලයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ ඔවුන් දැනට පවතින සියලුම දේශපාලන ව්යුහයන් එක ලෙස ප්රතික්ෂේප කිරීමයි. විරෝධතාකරුවන් අගමැති දබයිබාගේ රජය පමණක් නොව, නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලය (House of Representatives), රාජ්ය මන්ත්රණ සභාව (State Council) සහ ජනාධිපති මණ්ඩලය (Presidential Council) යන සියල්ලම විසුරුවා හැරීමට බලකර සිටිති.
මහජන සේවාවන් පිරිහෙද්දී බල අරගලයක නිරත වන දේශපාලන පන්තිය කෙරෙහි ඇති වී තිබෙන මෙම පූර්ණ කලකිරීම, පවතින ක්රමය තුළින්ම විසඳුම් සෙවීමේ මාවත අවහිර කර ඇත. මෙය තවදුරටත් ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳ ඉල්ලීමක් නොව, සමස්ත දේශපාලන පද්ධතියම අතුගා දැමීමේ අභිලාෂයකි.
ලිබියාවේ පවතින අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර ප්රජාව දක්වන උනන්දුව සහ බිම් මට්ටමේ ජනතා අවශ්යතා අතර පවතින්නේ දැවැන්ත පරතරයකි. අප්රිකානු කටයුතු පිළිබඳ ධවල මන්දිර උපදේශක මැසාඩ් බූලෝස් (Massad Boulos) සහ ලිබියානු අගමැතිවරයා අතර “ආරක්ෂක සහයෝගීතාව” සහ “ලිබියානු හමුදා සහ Africom අතර අන්තර් ක්රියාකාරිත්වය” (interoperability) පිළිබඳව රාජ්යතාන්ත්රික මට්ටමේ සාකච්ඡා පැවැත්වේ.
නමුත් මෙම ඉහළ පෙළේ “ස්ථාවරත්වය” පිළිබඳ කතාබහ වීදිවල සිටින ජනතාවට විහිළුවකි. තම නිවසේ විදුලි පංකාවක් හෝ ක්රියාත්මක කර ගැනීමට නොහැකිව, ජලය, ඖෂධ සහ ඉන්ධන හිඟයෙන් පීඩා විඳින ජනතාවට, ජාත්යන්තර මිලිටරි සම්බන්ධීකරණ පුවත්වලින් කිසිදු සහනයක් නොලැබේ. මෙම “ගෝලීය-ප්රාදේශීය විසන්ධි වීම” (Global-Local Disconnect) ලිබියානු අර්බුදය තවදුරටත් සංකීර්ණ කරයි.
