පාපන්දු පිටියේ සැඟවුණු ජාතිවාදය…

රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 18, කොළඹ LNW :

ලෝක පාපන්දු ඉතිහාසයේ ඉතාමත් කෙටි කලකින් "විශ්මිත ක්‍රීඩා චරිතයක්" ලෙස ඉස්මතු වූ 19 හැවිරිදි ලැමින් යමාල් (Lamine Yamal), වර්තමානයේ බාසිලෝනා කණ්ඩායමේ සහ ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ නොමැකෙන සලකුණක් බවට පත්ව සිටී. පසුගිය වාරයේ 'ලා ලිගා' (La Liga) වසරේ විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර වූ මෙම යොවුන් ක්‍රීඩකයා, පිටිය තුළ අතිදක්ෂ දස්කම් දැක්වුවද, ඔහුට එරෙහිව එල්ල වන ජාතිවාදී ප්‍රහාරයන් හමුවේ අද අපට කියා දෙන්නේ පාපන්දු ලොවේ සැඟව ඇති තිත්ත ඇත්තයි. වෘත්තීය සාර්ථකත්වයේ ඉහළම තලයක සිටියද, ඔහු වැනි යොවුන් ක්‍රීඩකයෙකුට තවමත් සිය සමේ වර්ණය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට සිදුවීම වර්තමාන ක්‍රීඩා සංස්කෘතියේ පවතින සැබෑ අර්බුදය මැනවින් විදහා දක්වන්නකි.

නොදැනුවත්ව සිදුවන ජාතිවාදය සහ එහි බලපෑම

ජාතිවාදය යනු සැමවිටම ප්‍රසිද්ධියේ කෙරෙන කෑකෝ ගැසීමක් පමණක් නොව, මෑතකදී ස්පාඤ්ඤයේ ‘මොවිස්ටාර්’ (Movistar) නාලිකාව වෙනුවෙන් හිටපු ආර්ජන්ටිනා සුපිරි ක්‍රීඩක ජෝර්ජ් වල්ඩානෝ (Jorge Valdano) සමග පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, යමාල් ජාතිවාදයේ පවතින “සූක්ෂ්ම” ස්වභාවය පිළිබඳව ඉතා වැදගත් හෙළිදරව්වක් කළේය.

ඔහු පෙන්වා දෙන පරිදි, බොහෝ දෙනා තමන්ගේ බැල්මවල් හෝ වාචික ප්‍රකාශයන් තුළින් වක්‍රව ජාතිවාදය පතුරුවන නමුත්, එය එසේ බව ඔවුන්ම තේරුම් ගන්නේ නැත.

"මිනිසුන් ඔබට වක්‍ර ලෙස ජාතිවාදී වෙනස්කම් කරනවා, නමුත් සමහර විට ඔවුන් එය තේරුම් ගන්නේ නැහැ. එහි ජාතිවාදී ස්වභාවයක් ඇති බව ඔවුන් නොදැනම කරන අදහස් දැක්වීම් හෝ බලන බැල්මවල් බොහොමයක් තිබෙනවා."

මෙම “අවිඥානික ජාතිවාදය” (Unconscious Racism) පාලනය කිරීම ඉතා අපහසු වන්නේ එය සමාජීය චර්යාවන් තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස ඇති බැවිනි. ක්‍රීඩාංගණයක සිදුකෙරෙන සමූහ ජාතිවාදී සටන්පාඨ තහනම් කළ හැකි වුවද, ක්‍රීඩකයෙකුට පීඩාකාරී වන අයුරින් හෙළන “බැල්මවල්” පාලනය කිරීමේ හැකියාවක් බලධාරීන්ට නැත. මෙය වර්තමාන ක්‍රීඩා සංස්කෘතියේ පවතින දැවැන්ත පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වයකි.

ජාතිවාදී අපහාස කරන්නන්ගේ අරමුණ වන්නේ ක්‍රීඩකයා මානසිකව ඇද දැමීමයි. නමුත් යමාල් මෙම තත්ත්වය දකින්නේ ඉතාමත් පරිණත දෘෂ්ටිකෝණයකිනි. ඔහු සිය අනන්‍යතාවය පිළිබඳව පවතින පැහැදිලි දැක්ම හරහා ජාතිවාදී ප්‍රහාරයන්හි පවතින "බලපෑම" අඩපණ කිරීමට සමත් වී ඇත.

ඔහුගේ ස්ථාවරය මෙසේය…

“යමෙක් මට ‘කළු ජාතිකයෙකු’ (Black) යැයි පැවසුවහොත්, එය මට කිසිසේත්ම පීඩාවක් නොවේ. අවසාන වශයෙන් මම කළු ජාතිකයෙක්, මම වෙනත් වර්ණයක කෙනෙක් නෙවෙයි. නමුත් ගැටලුව ඇත්තේ ඔවුන් එය පවසන්නේ මට අපහාස කිරීමේ චේතනාවෙන් ද යන්න මතයි.”

මෙහිදී යමාල් සිදු කරන්නේ “Black” යන ලේබලය තමාගේ අනන්‍යතාවයේ කොටසක් ලෙස වැළඳ ගැනීමයි. ඒ හරහා, එම වචනය අපහාසයක් ලෙස භාවිතා කරමින් තමාට රිදවීමට උත්සාහ කරන්නන් සතු ‘බලය’ ඔහු උදුරා ගනී. එසේම, තමාට අපහාස කරන ප්‍රේක්ෂකයන් පවා තමාගේ ක්‍රීඩාව නැරඹීමට මුදල් ගෙවා පැමිණි අය බව පවසමින් ඔහු දක්වන ඉවසීම, අද කාලයේ යොවුන් ක්‍රීඩකයෙකුගෙන් අපේක්ෂා කළ නොහැකි තරම් ඉහළ වෘත්තීය ගුණාංගයකි.

මෙය හුදෙකලා සිදුවීමක් නොවන බව දත්ත මගින් තහවුරු වී ඇත. 'ජාතිවාදය සහ විදේශික භීතිකාව පිළිබඳ ස්පාඤ්ඤ නිරීක්ෂණාගාරය' (Spanish Observatory on Racism and Xenophobia) මගින් නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවන්ට අනුව, 2025 වසරේ අවසාන කාර්තුව තුළ ස්පාඤ්ඤයේ අන්තර්ජාලය (Online) ඔස්සේ වැඩිපුරම ජාතිවාදී අපයෝජනයන්ට ලක් වූ ක්‍රීඩකයන් වන්නේ ලැමින් යමාල් සහ විනිසියස් ජූනියර් (Vinicius Jr) ය.

මෙම තත්ත්වයේ බරපතලකම පහත කරුණු මගින් මැනවින් පැහැදිලි වේ”’

• පද්ධතිමය ප්‍රහාර: 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී සැන්තියාගෝ බර්නබියු (Santiago Bernabeu) ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවති තරගයකදී යමාල්, රෆින්හා සහ අන්සු ෆාටි යන ක්‍රීඩකයන් තිදෙනාටම එකවර ජාතිවාදී ප්‍රහාරයන් එල්ල විය.
• නිරන්තර පීඩාව: තමා මෙවැනි අත්දැකීම්වලට “දහස් වාරයක්” මුහුණ දී ඇති බව යමාල් පවසන අතර, එයින් හැඟෙන්නේ මෙය පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකුගේ දෛනික ජීවිතයේ කොටසක් බවට පත්ව ඇති අයුරුයි.

ලැමින් යමාල් වැනි තරුණ ක්‍රීඩකයන් අද ජාතිවාදයට එරෙහිව පෙරමුණ ගෙන සිටී. ඔවුන්ගේ විවෘත කතාබහ නිසාම 'ලා ලිගා' ආයතනය ක්‍රීඩාංගණ තුළ ආරක්ෂක පියවර දැඩි කිරීමට පෙළඹී ඇත. එහෙත්, මෙහිදී අප බැරෑරුම් ලෙස සිතා බැලිය යුතු කරුණක් ඇත.