රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 23, කොළඹ LNW:

පලස්තීන රාජ්‍යත්වයට ප්‍රංශය, කැනඩාව සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ සහයෝගය

නිව්යෝර්ක් නුවර එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ උසස් සිවිලිම් සහිත ශාලා තුළ ලෝක නායකයන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමින් අදහස් හුවමාරු කරගනිද්දී, ගාසා තීරයේ සුන්බුන් අතර මනුෂ්‍යත්වය වැළලෙමින් පවතී. 2023 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට ආරම්භ වූ ඊශ්‍රායලයේ ප්‍රහාර හමුවේ මේ වන විට 73,900කට අධික පිරිසක් මියගොස් ඇති අතර, ඇමරිකානු මැදිහත් වීමෙන් ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඇති වූ සටන් විරාමයකින් පසුව පවා පුද්ගලයින් 1,399 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත. මෙම සංඛ්‍යාලේඛන මගින් පසක් වන්නේ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ අකර්මන්‍යතාවය ලෝකයටම 'ලැජ්ජාවක්' වී ඇති ආකාරයයි. මෙම පසුබිම තුළ, පසුගියදා පැවැත්වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සැසිය හුදු සාකච්ඡාවකට එහා ගිය ලෝක බලවතුන්ගේ හෘද සාක්ෂිය ප්‍රශ්න කරන වේදිකාවක් බවට පත්විය.

මැක්‍රොන්ගේ දෝෂාරෝපණය: “අප සියල්ලන්ටම ලැජ්ජාවකි”

ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන් මෙවර සැසියේදී ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව දැඩි දෝෂාරෝපණයට ලක් කළේය. ඊශ්‍රායලය විසින් මානුෂීය ආධාර මාර්ග අවහිර කිරීම සහ ඒ හමුවේ ලෝකය දක්වන නිහඬතාවය ඔහු ප්‍රශ්න කළේ මතුපිටින් පෙනෙන සාමය සැබෑ සාමයක් නොවන බව පෙන්වා දෙමිනි. වසරකට පෙර පලස්තීන රාජ්‍යයක් පිළිගත් රටවල් 12 අතර ප්‍රංශය සිටි බව සිහිපත් කළ ඔහු, ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ විශ්වාසනීයත්වය පළුදු වී ඇති ආකාරය මෙසේ පැහැදිලි කළේය:

"Must we stand by and watch this spectacle that shames us all? Never!"

මැක්‍රොන්ගේ මෙම ප්‍රකාශය දේශපාලන ප්‍රකාශයකින් ඔබ්බට ගිය වැදගත් හැරවුමකි. මෙයින් පෙන්නුම් කරන්නේ සාම්ප්‍රදායිකව ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ස්ථාවරයන්ට සමීපව සිටි යුරෝපීය බලවතුන් සහ වත්මන් තත්ත්වය අතර පවතින දැඩි පරතරයයි. අසල්වැසි රාජ්‍යයන්ගේ ස්වෛරීභාවය උල්ලංඝනය කිරීම මගින් ඊශ්‍රායලයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළ නොහැකි බව මැක්‍රොන් අවධාරණය කිරීම, බටහිර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය තුළ සිදුවන විශාල විපර්යාසයකි.

කැනඩාවේ ඩොලර් මිලියන 100 ක ආයෝජනය සහ රාජ්‍ය ගොඩනැගීම

කැනේඩියානු අගමැති මයික් කාර්නි විසින් පලස්තීනය වෙනුවෙන් කැනේඩියානු ඩොලර් මිලියන 100 ක (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 71 ක) නව ආධාර පැකේජයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම මූල්‍ය දායකත්වය බෙදී යන ආකාරය තුළ වැදගත් උපායමාර්ගික පණිවිඩයක් ගැබ්ව ඇත:

• 80% ක්: සෘජු මානුෂීය ආධාර සඳහා.
• 20% ක්: සාමය සහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා (මීට බටහිර ඉවුරේ පලස්තීන පොලිස් පුහුණු වැඩසටහන් ද ඇතුළත් වේ).

විග්‍රහය: මෙය සහන ලබා දීමක් (Charity) පමණක් නොව, ‘රාජ්‍ය දෙකක විසඳුම’ (Two-state solution) සඳහා වන ප්‍රායෝගික රාජ්‍ය ගොඩනැගීමේ (State-building) පියවරකි. යුද්ධය ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා කැනඩාව පලස්තීනය වෙනුවෙන් කැනේඩියානු ඩොලර් මිලියන 600 කට (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 426 කට) අධික මුදලක් වෙන් කර තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ, කැනඩාව මෙම අර්බුදයට දිගුකාලීන දේශපාලන විසඳුමක් සෙවීමට දක්වන කැපවීමයි.

එක්සත් රාජධානියේ වෙළඳ තහනම සහ E1 ව්‍යාපෘතියේ භූගෝලීය අනතුර

බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ඇන්ඩි බර්න්හැම් විසින් ඊශ්‍රායලයේ නීතිවිරෝධී පදිංචිකිරීම්වලට එරෙහිව දැඩි ආර්ථික සම්බාධක ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. විශේෂයෙන්ම ‘E1 ජනාවාස ව්‍යාපෘතිය’ පලස්තීන රාජ්‍යයක් බිහිවීමට ඇති ප්‍රධාන බාධාවක් ලෙස ඔහු හඳුනාගත්තේය.

E1 ව්‍යාපෘතිය හුදු නිවාස ඉදිකිරීමක් නොව, උපායමාර්ගිකව බටහිර ඉවුර දෙකඩ කර නැගෙනහිර ජෙරුසලමෙන් එය හුදකලා කරන සැලසුමකි. මෙය පලස්තීන රාජ්‍යයකට අත්‍යවශ්‍ය වන භූගෝලීය අඛණ්ඩතාවය (Geographical continuity) සහමුලින්ම බිඳදමන්නකි. බ්‍රිතාන්‍යය එම ජනාවාසවල නිෂ්පාදිත භාණ්ඩ සඳහා පැනවූ වෙළඳ තහනම, වාචික විවේචනයෙන් ඔබ්බට ගිය තීරණාත්මක ආර්ථිකමය මැදිහත් වීමකි. මේ වන විට කැනඩාව ඇතුළු රටවල් 12ක් මෙම ස්ථාවරයට එක්ව සිටීම ඊශ්‍රායලයට එල්ල වන ජාත්‍යන්තර ආර්ථික පීඩනය තීව්‍ර කරන්නකි.

දේශපාලන විශ්වාසය බිඳවැටීමේ අනතුර

මෙම සාකච්ඡාව මෙහෙයවීමේදී සෞදි විදේශ අමාත්‍ය ෆයිසාල් බින් ෆර්හාන් අල් සවුද් කුමරු ද ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය. මෙහිදී අදහස් දැක්වූ අගමැති බර්න්හැම්, දේශපාලනඥයන්ගේ වචන සහ ක්‍රියාව අතර පවතින පරතරය පිළිබඳව බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් කළේය:

• වචන : දශක තුනක් තිස්සේ ‘රාජ්‍ය දෙකක විසඳුමක්’ ගැන ලෝක නායකයන් කරන උදාර ප්‍රකාශ.
• ක්‍රියාව : එම විසඳුම ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වන ලෙස සිදුවන නීතිවිරෝධී පදිංචිකිරීම් වැළැක්වීමට අපොහොසත් වීම.

මෙම පරතරය දිගින් දිගටම පැවතුණහොත්, සමස්ත ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය සහමුලින්ම බිඳ වැටෙනු ඇති බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසියේදී ප්‍රංශය, කැනඩාව සහ එක්සත් රාජධානිය මෙන්ම සෞදි අරාබිය වැනි රටවල් එක්ව ගත් මෙම ස්ථාවරයන් ගාසා අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. මෙය ඇමරිකානු මූලිකත්වයෙන් බැහැරව, මධ්‍යම මට්ටමේ බලවතුන් (Middle Powers) විසින් ලෝක සාමය සඳහා නායකත්වය ගැනීමට දරන උත්සාහයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. ඔවුන් මානුෂීය ආධාරවලින් ඔබ්බට ගොස් ආර්ථික සම්බාධක සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හුදකලා කිරීම් හරහා ප්‍රායෝගික විසඳුම් කරා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරති.