රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 25, කොළඹ LNW :
ගල්ගමුවේ මහා වනාන්තර දහරා අතරින් අද ඇසෙන්නේ කුරුලු නාදය හෝ සුළඟේ මියුරු ස්වරය නොවේ. ඒ වෙනුවට, අඳුරු අහස යටින් ඇදහැලෙන නොනවතින වර්ෂාවත්, මඩෙන් පිරීගිය රළු පොළොවත් මත සටනක් ඇරඹී ඇත. ඒ සටන, මෙරට පාරිසරික උරුමයේ ජීවමාන සංකේතයක් බඳු වූ "කාවන්තිස්ස" ඇතාගේ ජීවිතය වෙනුවෙනි.
වයඹදිග වනාන්තරයේ අසහාය ගාම්භීරත්වය විදහා පෑ මේ හස්තියා අද පසුවන්නේ මරණයත් ජීවිතයත් අතර දැවැන්ත අරගලයකය. මෙය සත්ත්ව ප්රතිකාර මෙහෙයුමක් පමණක් නොවේ. එය අපගේ පාරිසරික අභිමානය රැකගැනීම උදෙසා රාජ්ය ආයතන සහ විශේෂඥ කණ්ඩායම් කිහිපයක් ඒකාබද්ධව දියත් කරන අතිශය තීරණාත්මක ජීවිත බේරාගැනීමේ සංග්රාමයකි.
අභියෝගාත්මක කාලගුණයට එරෙහිව නොසැලෙන කැපවීම
අහස අඳුරු වී ඇත. මහා වර්ෂාව ගල්ගමුව පුරා ඇදහැලෙයි. එහෙත් මෙහෙයුම නතර නොවේ.
කාලය වේගයෙන් ගෙවී යයි. කාවන්තිස්සගේ ජීවිතය රැඳී ඇත්තේ මේ නිමේෂය මතයි.
මඩෙන් වැසුණු කැලෑ මාවත් සහ තෙතබරිත පරිසරය පශු වෛද්යවරුන්ගේ සහ වනජීවී නිලධාරීන්ගේ ගමනට බාධා පමුණුවයි. එහෙත්, තම සිරුරුවල තෙතමනය පවා නොතකා ඔවුන් ඇතා අසලම රැඳී සිටිති. මෙය නිල රාජකාරියෙන් ඔබ්බට ගිය, සොබාදහම සහ මානව කැපවීම අතර කෙරෙන අසිරිමත් සටනකි.
වනජීවී නිලධාරීන් සහ පශු වෛද්ය කණ්ඩායම් විනාඩියක් පාසා සටන් කරන්නේ සොබාදහමේ රුදුරු බලවේගයන්ට එරෙහිවය. වැසි මැද සිදුකෙරෙන මෙම මැදිහත්වීම, වනජීවී සංරක්ෂණය යනු හුදු ලේඛනගත කාර්යයක් නොව, රළු පොළොව මත ලේ, කඳුළ සහ දහදිය හෙළන මෙහෙයුමක් බව යළිත් පසක් කර දෙයි.
ඖෂධ සහ වෛද්ය පහසුකම් පිළිබඳ සහතිකය
අලි ඇතුන් වැනි මහා ක්ෂීරපායීන්ගේ වෛද්ය මෙහෙයුමකදී ඇතිවන ප්රධානතම අභියෝගය වන්නේ විශේෂිත ඖෂධ සැපයුමයි. මෙවැනි විශාල සතුන් සඳහා අවශ්ය වන නිර්වින්දන සහ ප්රතිජීවක ඖෂධ වර්ග අතිශය මිල අධික මෙන්ම විශේෂිත ගබඩා කිරීමේ ක්රමවේද (Cold-chain) යටතේ ප්රවාහනය කළ යුතු ඒවාය. ගල්ගමුව වැනි දුෂ්කර ප්රදේශයක මෙහෙයුමක් ක්රියාත්මක වන විට, ඖෂධ හිඟයක් ඇතිවීම යනු මරණයට අත වැනීමකි.
එහෙත්, පවතින සූදානම පිළිබඳව සැක සංකා දුරු කරමින් පශු වෛද්ය අධ්යක්ෂකවරිය සහතික කර සිටින්නේ අවශ්ය සියලු පහසුකම් මේ වන විටත් ස්ථානගත කර ඇති බවයි.
"ඇතාට ලබා දෙන ඖෂධ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ගැටලුවක් නොමැති අතර අවශ්ය හදිසි ප්රතිකාර හෝ වෙනත් වෛද්ය මැදිහත්වීමක් අවශ්ය වුවහොත් ඒ සඳහා අවශ්ය සියලු පහසුකම් සහ නිලධාරීන් සූදානමින් සිටිනවා."
මෙම සහතිකය ප්රකාශයක් නොවේ. එය මෙවැනි සංකීර්ණ මෙහෙයුමකදී අත්යවශ්ය වන තාක්ෂණික සහ ලොජිස්ටික් ශක්තිය පිළිබඳව කෙරෙන තහවුරු කිරීමකි. අවශ්ය ඕනෑම අවස්ථාවක ක්ෂණිකව ක්රියාත්මක විය හැකි පරිදි විශේෂඥ වෛද්ය කණ්ඩායම් සන්නද්ධව සිටීම මෙම මෙහෙයුමේ සාර්ථකත්වයට ඇති ප්රබලතම අඩිතාලමයි.
පැය 24 පුරා ක්රියාත්මක ද්විත්ව නිරීක්ෂණ මෙහෙයුම
කාවන්තිස්ස ඇතාගේ තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා මේ වන විට විද්යාත්මක සහ සංවිධානාත්මක පද්ධතියක් ක්රියාත්මක වේ. මෙහි වඩාත්ම සුවිශේෂී ලක්ෂණය වන්නේ පරිසර අමාත්යවරයාගේ සහ නියෝජ්ය අමාත්යවරයාගේ සෘජු මගපෙන්වීම යටතේ ක්රියාත්මක වන ‘ද්විත්ව නිරීක්ෂණ’ ක්රමවේදයයි.
මෙම ක්රමවේදය යටතේ කණ්ඩායම් දෙකක් මාරුවෙන් මාරුවට යොදවා ඇත්තේ කරුණු දෙකක් පෙරදැරි කරගෙනය. පළමුවැන්න, තත්පරයක හෝ අතපසු වීමකින් තොරව ඇතාගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීමයි. දෙවැන්න, මෙවැනි වෙහෙසකර රාජකාරියක නිරත වන නිලධාරීන්ගේ තෙහෙට්ටුව (Fatigue) මඟහරවා ගනිමින්, මානව දෝෂ අවම කරමින් සේවය ලබා ගැනීමයි. එක් කණ්ඩායමක් විවේක ගන්නා විට අනෙක් කණ්ඩායම අවදියෙන් සිටිමින් සත්ත්වයාගේ ස්වසන වේගය, චලනයන් සහ ප්රතිචාර සටහන් කර ගනිති.
පසුගිය 24 වැනිදා සිට ඇරඹුණු මෙම අඛණ්ඩ මැදිහත්වීම 25 වැනිදා වන විටත් නොකඩවා ඉදිරියට ගෙන යනු ලබන්නේ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පශු වෛද්යවරුන් සහ ක්ෂේත්ර නිලධාරීන්ගේ දැඩි කැපවීම මතය. මෙය හුදෙක් ප්රාදේශීය වනජීවී කාර්යාලයක ක්රියාවලියක් නොව, ඉහළම රාජ්ය මට්ටමේ අවධානය යොමුවූ ජාතික සංරක්ෂණ මෙහෙයුමකි.
පරිසර අමාත්යාංශයේ නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ කාවන්තිස්ස ඇතාගේ ජීවිතය රැක ගැනීම සඳහා අවශ්ය උපරිම තාක්ෂණික සහ මානුෂීය මැදිහත්වීම මේ වන විටත් සිදුකෙරෙමින් පවතින බවයි. නොනවතින වර්ෂාවත්, රළු වනාන්තරයත් මැද නිලධාරීන් පෙන්වන මෙම නොසැලෙන ධෛර්යය අගය කළ යුතුය.
