රෂිකා හෙන්නායක ජනවාරි 20, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ග්රීන්ලන්තය බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගැනීමට ඉඩ ඇති බවට පළ වූ වාර්තා හමුවේ, ඩෙන්මාර්කය එම කලාපය වෙත සිය හමුදා ශක්තිය වැඩි කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
ට්රම්ප් විසින් සිදු කළ ප්රකාශයන් හේතුවෙන් නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ දැඩි සැකයක් මතු වී ඇති අතර, එය අත්ලාන්තික් කලාපීය සබඳතාවලට ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර තිබේ. මෙම භූමිය විකිණීම ඩෙන්මාර්කය විසින් ප්රතික්ෂේප කිරීම නිසා, ඇමෙරිකාව පැනවීමට නියමිත වෙළඳ බදු වලට එරෙහිව යුරෝපා සංගමය ද දැඩි ආර්ථික ක්රියාමාර්ග ගැනීමට සූදානම් වෙයි.
ග්රීන්ලන්තයේ වැසියන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් ඇමෙරිකාව සමඟ එක්වීමට විරුද්ධත්වය පළ කරන බව ද විදෙස් මාධ්ය අවධාරණය කර ඇත.
මෙම අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා බටහිර මිත්ර පාර්ශ්වයන් ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් විශේෂ සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටින බවද වාර්තා වේ.
ග්රීන්ලන්තයේ ස්වෛරීත්වය පිළිබඳ අර්බුදය ඇමරිකානු සහ ඩෙන්මාර්ක ආරක්ෂක සබඳතාවලට බලපාන්නේ කෙසේද?
ග්රීන්ලන්තයේ ස්වෛරීත්වය සම්බන්ධයෙන් ඇති වී තිබෙන අර්බුදය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඩෙන්මාර්කය අතර පවතින ආරක්ෂක සබඳතාවලට බරපතල ලෙස බලපා ඇති ආකාරය පහත පරිදි පැහැදිලි කළ හැකිය:
- හමුදා ශක්තිමත් කිරීම: ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ග්රීන්ලන්තය තම පාලනයට නතු කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේ තර්ජනය හමුවේ, ඩෙන්මාර්කය ග්රීන්ලන්තයේ තම හමුදා ශක්තිය වැඩි කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. ඒ අනුව, දැනටමත් එහි රැඳී සිටින භටයින් 60 දෙනෙකුට අමතරව තවත් 58 දෙනෙකුගෙන් යුත් ඩෙන්මාර්ක භට පිරිසක් එම ප්රදේශයට යවා තිබේ.
- නේටෝ (NATO) සන්ධානයට එල්ල වන තර්ජනය: ඩෙන්මාර්කය අවධාරණය කර ඇත්තේ ග්රීන්ලන්තය බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගැනීමට ගන්නා ඕනෑම මිලිටරි ක්රියාමාර්ගයක් නේටෝ සංවිධානයේ අවසානය සනිටුහන් කරනු ඇති බවයි. ට්රම්ප්ගේ මෙම ස්ථාවරය හේතුවෙන් ඇමරිකානු-යුරෝපීය සබඳතා දශක කිහිපයකින් පසු පහළම මට්ටමකට වැටී ඇති අතර, අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා පවතින ආරක්ෂක සන්ධානය බිඳ වැටීමේ දැඩි බියක් මතුව ඇත.
- ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව: මෙම තත්ත්වය හමුවේ නේටෝ මහලේකම්වරයා සහ ඩෙන්මාර්ක බලධාරීන් අතර සාකච්ඡා පවත්වා ඇති අතර, ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ නේටෝ මෙහෙයුමක් (joint NATO mission) ස්ථාපිත කිරීමේ යෝජනා පිළිබඳව අවධානය යොමු වී ඇත. ග්රීන්ලන්තය ඇමරිකාවේ ආරක්ෂාවට අත්යවශ්ය බව ට්රම්ප් ප්රකාශ කළද, ඩෙන්මාර්කය පවසන්නේ තම ස්වෛරීත්වය ගරු කළ යුතු බවයි.
- මිලිටරි බලය භාවිතා කිරීමේ අවදානම: ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමට මිලිටරි බලය භාවිතා කරන්නේද යන්න පිළිබඳව ප්රශ්න කළ විට ට්රම්ප් එය ප්රතික්ෂේප නොකිරීම (no comment) ආරක්ෂක සබඳතා තවදුරටත් නොසන්සුන් කිරීමට හේතු වී ඇත.
- වෙළඳ සහ ආරක්ෂක පීඩනය: ආරක්ෂක සබඳතාවලට අමතරව, ග්රීන්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයකට පැමිණෙන තෙක් ඩෙන්මාර්කය ඇතුළු රටවල් කිහිපයකට තීරුබදු පැනවීමට ඇමරිකාව තර්ජනය කිරීම නිසා වෙළඳ යුද්ධයක සහ ආරක්ෂක සබඳතා පිරිහීමේ ද්විත්ව අර්බුදයකට දෙරටම මුහුණ දී සිටියි.
මෙම අර්බුදය හුදෙක් භූමියක් පිළිබඳ ගැටළුවක් පමණක් නොව, එය බටහිර ආරක්ෂක පද්ධතියේ පදනම වන සමූහ ආරක්ෂාව (collective security) පිළිබඳ මූලධර්මයට ද එල්ල කර ඇති අභියෝගයක් බව විදෙස් මූලාශ්ර පෙන්වා දෙයි.
නේටෝ සංවිධානයේ ඒකාබද්ධ මෙහෙයුමක් සඳහා වන යෝජනා මොනවාද?
නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ ඒකාබද්ධ මෙහෙයුමක් සඳහා වන යෝජනා පිළිබඳව මූලාශ්රවල සඳහන් කරුණු පහත පරිදි වේ:
- ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව ඉහළ නැංවීම: නේටෝ මහලේකම් මාර්ක් රූට්, ඩෙන්මාර්ක ආරක්ෂක අමාත්ය ට්රොයෙල්ස් ලුන්ඩ් පෝල්සන් සහ ග්රීන්ලන්ත විදේශ අමාත්ය විවියන් මොට්ස්ෆෙල්ඩ් යන මහත්ම මහත්මීන් අතර පැවති සාකච්ඡාවලදී ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා වන යෝජනා පිළිබඳව අවධානය යොමු විය.
- ඒකාබද්ධ නේටෝ මෙහෙයුමක් ස්ථාපිත කිරීම: එහිදී ඉදිරිපත් වූ ප්රධාන යෝජනාවක් වන්නේ ඩෙන්මාර්කයට අයත් ග්රීන්ලන්ත භූමිය තුළ නේටෝ ඒකාබද්ධ මෙහෙයුමක් (joint NATO mission) ස්ථාපිත කිරීමයි.
- සමූහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම: ආක්ටික් කලාපය සමස්ත සන්ධානයේම “සමූහ ආරක්ෂාවට” (collective security) අත්යවශ්ය සාධකයක් ලෙස සලකා, එම කලාපය තුළ මිත්ර පාර්ශවීය රටවල් එක්ව කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම මෙහිදී සාකච්ඡා වී ඇත.
- ඩෙන්මාර්කයේ ආරක්ෂක ආයෝජන: ග්රීන්ලන්තයේ සහ ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඩෙන්මාර්කය විසින් සිදු කරන වර්ධනය වෙමින් පවතින ආයෝජන ද මෙම ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙළේ කොටසක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
මෙම යෝජනාවල මූලික අරමුණ වන්නේ ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ තර්ජන හමුවේ අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා පවතින ආරක්ෂක සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කර ගැනීම සහ ග්රීන්ලන්තයේ ස්වෛරීත්වය ආරක්ෂා කිරීම බවද විදෙස් මූලාශ්ර පෙන්වා දෙයි.
