රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 25, කොළඹ LNW :
සයිබර් අපරාධකරුවන්ගේ ගොදුරක් බවට පත්වීමට කෙනෙකු නූගතුකු හෝ තාක්ෂණය නොදන්නා අයෙකු විය යුතුම නැත. වසර 40ක දීර්ඝ වෘත්තීය පළපුරුද්දක් සහිත, සමාජයේ ඉහළ පිළිගැනීමක් ඇති 60 වැනි වියේ පසුවන විශ්‍රාමික ඉංජිනේරුවරියකට රුපියල් ලක්ෂ 90කට අධික මුදලක් අහිමි වූ පුවතක් වාර්තා විය. තාක්ෂණය පිළිබඳ මූලික දැනුම පවා සයිබර් වංචාකරුවන්ගේ සූක්ෂ්ම මනෝවිද්‍යාත්මක උගුල් හමුවේ අසරණ විය හැකි බව මෙම සිදුවීම මනාව පැහැදිලි කරයි.
තාක්ෂණික දැනුම සහ උගත්කම ආරක්ෂාවට ප්‍රමාණවත් නොවීම
මෙම සිදුවීමේ වින්දිතයා වූයේ රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශ දෙකෙහිම වසර 40 ක සේවා පළපුරුද්දක් ඇති, පෞද්ගලික විශ්‍රාමික නිකේතනයක වාසය කළ ඉහළ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයක් සහිත වෘත්තීය ඉංජිනේරුවරියකි. ඇය රුපියල් කෝටියකට (ලක්ෂ 100) අධික බැංකු තැන්පතු හිමි තැනැත්තියක වූ අතර, මාර්ගගත බැංකුකරණය (Online Banking) සහ රයිඩ්-හේලිං (Ride-hailing) වැනි යෙදුම් දෛනිකව භාවිතා කිරීමට හුරු වූ අයෙකි.
මෙහිදී අප තේරුම් ගත යුතු ප්‍රධාන කරුණක් ඇත. ඇය සතුව තිබූ තාක්ෂණික "භාවිත දැනුම" ඇයට ව්‍යාජ ආරක්ෂාව පිළිබඳ හැඟීමක් ලබා දුන්නද, වංචාකරුවන් භාවිතා කරන සූක්ෂ්ම "සමාජ ඉංජිනේරු ශිල්ප ක්‍රම" හඳුනා ගැනීමට එය ප්‍රමාණවත් වී නැත. වංචාකරුවන් ඉලක්ක කරන්නේ පුද්ගලයාගේ තාක්ෂණික දුර්වලතා පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ තනිකම, විශ්වාසය සහ මූල්‍යමය අපේක්ෂාවන්ය.
මෙම වංචාව ආරම්භ වී ඇත්තේ ව්‍යාජ ආයෝජන උපදේශකයන් ලෙස පෙනී සිටි පිරිසක් WhatsApp පණිවිඩයක් හරහා ඇයව සම්බන්ධ කර ගැනීමෙනි. එහිදී ඔවුන් පොරොන්දු වී ඇත්තේ මාස තුනක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ආයෝජනය කරන මුදල දෙගුණ වන බවයි. මුල් මාස කිහිපය තුළ ඇයට ලාභාංශ ලෙස මුදල් ලැබී ඇති අතර, එමගින් මෙම ව්‍යාපාරය සැබෑ එකක් බවට ඇය තුළ විශ්වාසයක් ගොඩනගා ඇත.
නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම මෙහි ක්‍රියාත්මක වී ඇත්තේ ලොව පුරා ප්‍රකට “පොන්සි ක්‍රමයේ වංචාවකි” (Ponzi-style investment scam). එහිදී සිදු වන්නේ ඇය ආයෝජනය කළ මුදලින්ම කොටසක් ඇයට නැවත ගෙවීම හරහා ඇයව රවටා තව තවත් විශාල මුදල් ආයෝජනය කිරීමට පෙළඹවීමයි. ශ්‍රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්‍රතිචාර සංසදය (SLCERT) මේ පිළිබඳව මෙසේ අනතුරු අඟවයි:
"යථාර්ථවාදී නොවන අයුරින් අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ලාභාංශ පොරොන්දු වන ආයෝජන ක්‍රම පිළිබඳව විශ්‍රාමිකයන් දැඩි ලෙස සැලකිලිමත් විය යුතුය. සැබෑ ලාභයක් වෙනුවට වින්දිතයාගේම ප්‍රාග්ධනය කොටස් වශයෙන් නැවත ගෙවීම හරහා ඔවුන්ව රවටා තවදුරටත් ආයෝජනයට පොළඹවා ගැනීම මෙම සයිබර් අපරාධකරුවන්ගේ ප්‍රධාන උපක්‍රමයයි."
ලාභාංශ ගෙවීම ක්‍රමයෙන් අඩු වී පසුව නතර වූ විට පවා, වංචාකරුවන් විවිධ හේතු දක්වමින් ඇයව තවදුරටත් පොළඹවා ගෙන ඇත. වංචාව උපරිම තලයට පැමිණෙන්නේ ඇය සතු රුපියල් ලක්ෂ 90 කට ආසන්න මුදලක් ආයෝජනය කර අවසන් වූ පසුවයි. වංචාකරුවන් කෙතරම් මානසිකව ඇයව මෙහෙයවා තිබේද යත්, අවසානයේ ඇය පදිංචිව සිටි නිවස පවා විකුණා එම මුදල්ද ආයෝජනය කරන ලෙස ඔවුන් ඇයට බලපෑම් කර තිබේ. මෙය මුදල් සොරකමක් නොව, වින්දිතයා සම්පූර්ණයෙන්ම බංකොලොත් වන තෙක් පාලනය කරන සූක්ෂ්ම මානසික ක්‍රියාවලියකි.
මෙම සිදුවීමේදී වින්දිතයා අනුගමනය කළ එකම නිවැරදි පියවර වූයේ තමන් සිදු කළ සියලුම මූල්‍ය ගනුදෙනු පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක වාර්තා තබා ගැනීමයි. ඇය SLCERT ආයතනයේ සහය පැතූ අවස්ථාවේදී මෙම වාර්තා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට (CID) අවශ්‍ය සාක්ෂි සම්පාදනය කිරීමට බෙහෙවින් උපකාරී විය.
සයිබර් වංචාවකට හසු වූ බව දැනගත් වහාම ඔබ සුරැකිය යුතු දත්ත:
චැට් ඉතිහාසය (Chat History): WhatsApp හෝ වෙනත් මාධ්‍ය හරහා කළ සියලු සාකච්ඡාවල ස්ක්‍රීන්ෂොට් (Screenshots) ලබා ගැනීම.
ගනුදෙනු අංක (Transaction IDs): මුදල් තැන්පත් කළ සෑම අවස්ථාවකම ලැබෙන රිසිට්පත් හෝ ගනුදෙනු අංක.
ගිණුම් විස්තර: මුදල් තැන්පත් කළ බැංකු ගිණුම් අංක සහ අදාළ පුද්ගලයන්ගේ නම්.
වේලාව සහ දිනය: සෑම මූල්‍ය හුවමාරුවක්ම සිදු කළ නිවැරදි කාලය.
වර්තමානයේ තනිව වාසය කරන හෝ මූල්‍යමය වශයෙන් ස්වාධීන ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් සයිබර් අපරාධකරුවන්ගේ ප්‍රධාන ඉලක්කයක් බවට පත්ව ඇත. SLCERT ආයතනය අවධාරණය කරන්නේ තම පවුලේ වැඩිහිටියන් සිදුකරන අසාමාන්‍ය ආයෝජන සහ ඔවුන්ගේ මාර්ගගත ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව තරුණ පිරිස් අවධානයෙන් පසුවිය යුතු බවයි. මෙය පෞද්ගලික හානියක් නොව, සමාජයීය වශයෙන් මැදිහත් වී වැළැක්විය යුතු ව්‍යසනයකි. වැඩිහිටියන් සමඟ නිරන්තරයෙන් කතාබස් කිරීම සහ නවීන වංචා පිළිබඳව ඔවුන්ව දැනුවත් කිරීම තරුණ පරපුරේ වගකීමකි.
තාක්ෂණික දැනුම හෝ උගත්කම පමණක් සයිබර් ආරක්ෂාව සහතික නොකරයි. ඕනෑම ආයෝජනයකදී අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ලාභාංශ පොරොන්දු වන්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව දෙවරක් සිතා බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන්ම නොහඳුනන පුද්ගලයන් WhatsApp හෝ සමාජ මාධ්‍ය හරහා ලබා දෙන මූල්‍ය උපදෙස් කිසිවිටෙකත් විශ්වාස නොකරන්න. වංචාවකට හසු වූ බව දැනගත් වහාම ලැජ්ජාවට පත් නොවී වහාම SLCERT හෝ CID වැනි ආයතන දැනුවත් කිරීමට ක්‍රියා කරන්න.
