රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 17, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

සිසිලියානු කලා මංකොල්ලය

සිසිලියේ මෙසිනා (Messina) නගරය ‘ෆෙරගොස්ටෝ’ (Ferragosto) නිවාඩු සමයේ උත්කර්ෂවත් සැමරුම්වලින් පිරී පැවතිණි. උත්සවයේ කලබලය මුවාවෙන් ක්‍රියාත්මක වූ සූක්ෂ්ම මංකොල්ලකරුවන් පිරිසක්, යුරෝ මිලියන 80ක් (ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 93ක්) පමණ වටිනා අතිශය දුර්ලභ පුනරුද යුගයේ අග්‍රගන්‍ය කෘති හතරක් සොරාගෙන ගොස් ඇත.

සැමරුම් අස්සේ සැඟවුණු සූක්ෂ්ම සැලසුම

මංකොල්ලකරුවන් මෙම මංකොල්ලය සඳහා කාලය තෝරාගෙන තිබුණේ අතිශය උපායශීලී ලෙසය. “වාරා” පෙරහැරේ සංස්කෘතික ආකර්ෂණය හේතුවෙන් පොලිසිය ඇතුළු සියලුම ආරක්ෂක අංශවල අවධානය නගර මධ්‍යයට යොමුව තිබීම, සොරුන්ට ලැබුණු ප්‍රබලතම අවස්ථාව විය. උත්සවයේ කලබලකාරී ස්වභාවය ඔවුන් තම සැලසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට “වංචනික තිරයක්” ලෙස භාවිත කළහ.

"මෙසිනා නගරය පුරා පැතිර තිබූ උත්සව සිරිය සහ මහජනතාවගේ අවධානය වෙනතකට යොමුවීම සොරුන් විසින් තම වාසියට හරවා ගනු ලැබීය." — Il Giornale dell'Arte

හොලිවුඩ් පන්නයේ මනඃකල්පිත මංකොල්ලයක්

මෙම සොරකම සිදුවූ ආකාරය ඕනෑම උද්වේගකර සිනමා පටයක තිර රචනයක් සිහිගන්වයි. සොරුන් පළමුව 'Viale Annunziata' මාර්ගය අසල පිහිටි කලාගාරයේ ලෝහ වැට කපා දමා භූමියට ඇතුළු වී, පසුව අතුරු දොරක් බලහත්කාරයෙන් විවෘත කරමින් ශාලා තුළට කඩා වැදී ඇත. එහිදී ඔවුන් ප්‍රදර්ශන කුටිවල තිබූ සන්නද්ධ වීදුරු (Armoured glass) බිඳ දමා මෙම අගනා චිත්‍ර පැහැරගෙන තිබේ. ඉතා කලබලයෙන් සිදු කළ සොරකමක් බව සනාථ කරමින්, මංකොල්ලකරුවන් 'සාන්ත බෙනඩික්ට්' සහ 'සාන්ත ග්‍රෙගරි' නිරූපිත පුවරු දෙකක් කලාගාර භූමියේ බිත්තියකට හේත්තු කර දමා පලා ගොස් තිබීම සුවිශේෂී සිදුවීමකි.

ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතික උපදේශක එන්සෝ කරුසෝ (Enzo Caruso) පවසා සිටියේ, “ලූවර් කලාගාරයේ සිදුවන ආකාරයේ සැබෑ සිනමා පටයක බඳු මංකොල්ලයක් මෙසිනාහි සිදුවනු ඇතැයි කිසිවෙකුට සිතාගත නොහැකි වූ” බවයි.

මිල කළ නොහැකි ඇන්ටනෙලෝගේ නිර්මාණ සහ ප්‍රතිමූර්ති ශිල්පය

මෙම සොරකමෙන් අහිමි වූයේ මුල්කාලීන ඉතාලි පුනරුද යුගයේ අසහාය ශිල්පියෙකු වූ ඇන්ටනෙලෝ ඩා මෙසිනාගේ (Antonello da Messina) දුර්ලභ නිර්මාණයන්ය. මෑතකදී ඉතාලි සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය විසින් ඇන්ටනෙලෝගේ ‘Ecce Homo’ (එකේ හෝමෝ) චිත්‍රය ඩොලර් මිලියන 14.9කට මිලදී ගැනීමත් සමඟ මෙම ශිල්පියා කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර අවධානය සහ වෙළඳපොළ වටිනාකම දැඩි ලෙස ඉහළ ගොස් තිබුණි.

සොරාගත් කෘතිවල ප්‍රතිමූර්ති ශිල්පීය (Iconography) අගය අතිමහත්ය””

• 1465-1474 ද්විත්ව පුවරු චිත්‍රය… ලී මත ටෙම්පරා (Tempera-on-wood) තාක්ෂණයෙන් නිමවූ මෙම කුඩා ප්‍රමාණයේ නිර්මාණයේ ඉදිරිපස කන්‍යා මරියතුමිය සහ බෝසත් දරුවා සමඟ ෆ්‍රැන්සිස්කන් භික්ෂුවක් නිරූපිත වන අතර, පසුපස පසෙහි ‘පියෙටා’ හි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ නිරූපණය වේ.
• සැන් ග්‍රෙගෝරියෝ පුවරු චිත්‍ර සංකීර්ණය (San Gregorio Polyptych): මෙය 1473 දී සැන්ටා මාරියා ආරාමය සඳහා නිර්මාණය කරන ලද්දකි. 1908 මහා භූමිකම්පාවෙන් එම ආරාමය විනාශ වුවද මෙම පූජාසන චිත්‍රය (Altarpiece) බේරා ගැනීමට හැකි විය. මෙසිනා වැසියන්ට තම නගරයේ ඉතිරිව තිබූ ඇන්ටනෙලෝගේ එකම විශිෂ්ට කෘතිය මෙයයි.

කලාගාර අධ්‍යක්ෂිකා මරීසා මර්කුරියෝ මහත්මිය සඳහන් කළේ, “අපි මේ සිදුවීමෙන් අතිශයින් කම්පනයට පත්ව සිටිනවා. මේවා ඇන්ටනෙලෝ ඩා මෙසිනාගේ වැදගත්ම සහ ප්‍රසිද්ධම කෘති දෙකක්,” යනුවෙනි.

විකිණිය නොහැකි වස්තුවක් සොරකම් කිරීමේ අභිරහස

කලා ඉතිහාසඥයන්ට අනුව, මෙවැනි ලෝක ප්‍රසිද්ධ කලා කෘති විවෘත වෙළඳපොලේ විකිණීම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැක්කකි. කලා අපරාධ පිළිබඳ පර්යේෂණ සංගමයේ (ARCA) ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ලින්ඩා ඇල්බට්සන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙවැනි නිර්මාණ බොහෝ විට අපරාධ ලෝකයේ ප්‍රබලයන් අතර “අපරාධ මුදල් ඒකකයක්” (Criminal currency) ලෙස භාවිත වන බවයි. සිරගතව සිටින පාතාල කල්ලි සාමාජිකයන්ට ලිහිල් දඬුවම් ලබා ගැනීම සඳහා පොලිසිය සමඟ කරන ගනුදෙනුවලදී මේවා “ඇපයක්” ලෙස යොදා ගනී.

ඇය අවධාරණය කළ පරිදි, “ඇන්ටනෙලෝගේ නිර්මාණයක් සොරකම් කිරීම, එය විකිණීමට වඩා බෙහෙවින් පහසුය.”

මෙම මංකොල්ලය මෙසිනා නගරයේ ආත්මයට එල්ල වූ දරුණු පහරකි. කෙසේ වෙතත්, බලාපොරොත්තුවේ සිහින් රේඛාවක් ද පවතී. මෑතකදී ඉතාලියේ පාර්මා නගරයෙන් රෙනොයර් (Renoir), සේසාන් (Cezanne) සහ මැටිස් (Matisse) යන ශිල්පීන්ගේ සොරාගත් නිර්මාණ යළි සොයා ගැනීමට පොලිසිය සමත්වීම, මෙම ඇන්ටනෙලෝ නිර්මාණ ද යළි සොයාගත හැකි වෙතැයි යන විශ්වාසය තහවුරු කරයි.