රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 17, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ ටොන්ලේ සැප් විලෙහි අහිමි වන සිහින

භූගෝලීය වශයෙන් අපට බොහෝ ඈතින් පිහිටි කලාපයක සිදුවන යුද ගැටුම්, ලෝකයේ තවත් කෙළවරක සිටින දරුවෙකුගේ පැන්සලට සහ පොතට බලපාන ආකාරය අපූරු මෙන්ම අවාසනාවන්තය. 2026 වසරේ වර්තමානය වන විට, ඇමරිකා-ඉශ්‍රායල සහ ඉරානය අතර පවතින යුද්ධය හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි කැළඹීමකට ලක්ව ඇත. මෙම තත්ත්වය කාම්බෝජයේ ටොන්ලේ සැප් විලෙහි ධීවර ගම්මානයක ජීවත් වන 13 හැවිරිදි සූ ස්‍රෙයිනිච් වැනි දරුවන්ගේ අනාගතය අඳුරු කරමින් තිබේ. ඇගේ මව, විල හරහා සිදුකරන ගමන අතිශය අවදානම් සහගත බව විශ්වාස කළ නිසා ස්‍රෙයිනිච් පාසල් ගමන ආරම්භ කළේ වයස අවුරුදු 10ක් තරම් ප්‍රමාද වී ය. එලෙස අසීරුවෙන් ඇරඹූ අධ්‍යාපන ගමන, අද වන විට ඉහළ යන ඉන්ධන මිල හමුවේ බිඳ වැටීමේ තර්ජනයට මුහුණ දී සිටී.

කොවිඩ්-19 වසංගතය නිසා පාසල් වැසී යාම ලෝකයටම පෙනෙන අර්බුදයක් වූ නමුත්, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා සිදුවන මෙම බලපෑම ඊට වඩා සූක්ෂ්ම මෙන්ම වඩාත් හානිකර “නොපෙනෙන අර්බුදයකි”. ටොන්ලේ සැප් විලෙහි ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඉන්ධන මත පදනම් වන අතර, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා දරුවන්ට සහ ගුරුවරුන්ට පාසලට පැමිණීම දැරිය නොහැකි වියදමක් බවට පත්ව ඇත. මෙය පුද්ගලික ප්‍රශ්නයක් නොව, ඉහළ යන බලශක්ති පිරිවැය හමුවේ ජාතික අයවැය දැඩි පීඩනයකට ලක්වීම නිසා රජයන්ට අධ්‍යාපනය සඳහා අරමුදල් සැපයීමට ඇති හැකියාව අඩුවීම යන පද්ධතිමය බිඳවැටීමක ප්‍රතිඵලයකි.

"ඉහළ යන ඉන්ධන පිරිවැය හේතුවෙන් ළමයින්ට සහ ගුරුවරුන්ට පාසලට පැමිණීම වඩාත් මිල අධික වෙමින් පවතින අතර, ජාතික අයවැය මත ඇති වන පීඩනය නිසා අධ්‍යාපනය සඳහා අරමුදල් සැපයීමට රජයන්ට ද අසීරු වී ඇත."

ආර්ථික පීඩනය දරාගත නොහැකි “බිඳවැටීමේ ලක්ෂ්‍යයකට” පවුල් ඒකකයක් ළඟා වූ විට, ඔවුන් මූල්‍යමය තෝරාගැනීමේ ක්‍රියාවලියකට අවතීර්ණ වේ. මෙය යුද පිටියකදී තුවාලකරුවන් තෝරා බේරා ප්‍රතිකාර කිරීමට සමාන වේදනාකාරී තත්ත්වයකි. මෙහිදී දෙමාපියන්ට සිදුවන්නේ තම සියලු දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දෙනවා වෙනුවට, එක් දරුවෙකු පමණක් පාසල් යවා අනෙක් දරුවන් පවුලේ පැවැත්ම සඳහා වැඩට යැවීමටයි. ස්‍රෙයිනිච්ගේ පියාට ඉහළ ඉන්ධන මිල නිසා වැඩිපුර මසුන් සිටින ගැඹුරු දියඹට යාමට නොහැකි වී ඇත. මේ නිසා මුදල් හිඟ වන දිනවලදී ස්‍රෙයිනිච්ට පාසල් ගමන අතහැර මාළු ශුද්ධ කිරීමට හෝ මිරිස් නෙලීමට යාමට සිදුවන්නේ ඇගේ අනාගතය පිළිබඳ දෙමාපියන් ගන්නා අතිශය අසීරු තීරණයක් ලෙසිනි.

මෙම ඛේදවාචකය කාම්බෝජයට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. යුනිසෙෆ් (UNICEF) වාර්තාවන්ට අනුව, මෙම යුදමය වාතාවරණය දිගටම පැවතුණහොත් වසර අවසානය වන විට අලුතින් දරිද්‍රතාවයට පත්විය හැකි දරුවන් සංඛ්‍යාව මිලියන 23.4 කි. මෙහි ඇති වඩාත්ම කනගාටුදායක කරුණ නම්, මෙම දරිද්‍රතාවයට ගොදුරු වන දරුවන්ගෙන් සියයට 80ක්ම ආසියාව සහ අප්‍රිකාව යන කලාපවලට අයත් වීමයි. ගෝලීය වශයෙන් සිදුවන ආර්ථික කම්පනයන් හමුවේ වඩාත්ම අසරණ වන්නේ ලෝකයේ දිළිඳුතම ප්‍රජාවන්ය.

අධ්‍යාපනය අහිමි වීමේ බරපතල ප්‍රතිඵල

දරුවෙකු පාසල් පද්ධතියෙන් බැහැර වීම යනු අකුරු උගැනීම නතර වීමක් පමණක් නොව, ඔවුන් විවිධ අනතුරුවලට විවෘත වීමකි., අධ්‍යාපනය අහිමි වන දරුවන් පහත සඳහන් බරපතල අවදානම් වලට මුහුණ දෙයි…

• විවිධ අපයෝජනයන්ට සහ සූරාකෑමට ලක්වීම.
• මිනිස් ජාවාරම්කරුවන්ට හසුවීම.
• නිවාස අහිමි වීම සහ දරුණු කුසගින්න.

වියට්නාමයේ ලී (Ly) සහ නී (Nhi) යන සහෝදරියන්ගේ කතාව මීට ප්‍රබල උදාහරණයකි. ඩීසල් මිල ඉහළ යාම නිසා ධීවර රැකියාව කළ ඔවුන්ගේ පියාට සිය ජීවනෝපාය අහිමි වූ අතර, ඒ හේතුවෙන් 16 හැවිරිදි ලී සහ 13 හැවිරිදි නී හට පාසල් ගමන නතර කර හැනොයි නුවර අවන්හලක වෙහෙසකර රැකියාවල නිරත වීමට සිදු විය.

ගෝලීය දේශපාලන තලයේ ගන්නා තීරණ, ලෝකයේ කෙළවරක සිටින දරුවෙකුගේ සිහින මරා දමන ආකාරය අතිශය කණගාටුදායකය. යුද්ධයක සැබෑ පිරිවැය මැනිය යුත්තේ විනාශ වූ ගොඩනැගිලි හෝ අවි ආයුධවල වටිනාකමෙන් නොව, ඉන් අහිමි වන දරුවන්ගේ අනාගතයෙනි. ගෝලීය බල අරගල හමුවේ අහිංසක දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය බිලි දිය යුතුද යන්න ලෝකයම හමුවේ ඇති ප්‍රබලතම ප්‍රශ්නාර්ථයයි.