රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 21, කොළඹ LNW :

දුජුආන් ප්‍රබල සුළි කුණාටුව සහ එල් නිනෝ සංසිද්ධිය හේතුවෙන් ජපානය මේ වන විට දැඩි කාලගුණික තර්ජනයකට මුහුණ දී සිටී. වාර්තාගත වර්ෂාපතනය සහ නායයෑම් අවදානම සැලකිල්ලට ගනිමින් පුද්ගලයන් මිලියන 1.6කට අධික පිරිසකට ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යන ලෙස උපදෙස් දී ඇත.ස්වභාවික විපත් හේතුවෙන් දැනටමත් ජීවිත හා දේපළ හානි වාර්තා වන අතර, ගුවන් සහ දුම්රිය ඇතුළු ප්‍රවාහන සේවා රැසක් අත්හිටුවීමට බලධාරීන් පියවර ගෙන තිබේ.

පැයට කිලෝමීටර 194ක උපරිම වේගයකින් හමන සුළං හේතුවෙන් විශේෂයෙන් ටෝකියෝ ඇතුළු ප්‍රාන්ත පහකට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.

කාලගුණය උඩුයටිකුරු වෙයි

අද වන විට ගෝලීය කාලගුණ සිතියම නව මානයකින් යළි ඇඳෙමින් පවතින බව පෙනේ. කාලගුණය යනු කිසිසේත් කලින් කිව නොහැකි ස්වභාවික බලවේගයක් වුවද, වර්තමානයේ ලෝකය පුරා සිදුවන අසාමාන්‍ය වෙනස්කම් පළපුරුදු කාලගුණ විශ්ලේෂකයන් පවා පුදුමයට පත් කිරීමට සමත් වී ඇත. එක් පසෙකින් ජපානය දරුණු සුළි කුණාටු අභියෝගයකට මුහුණ දෙද්දී, තවත් පසෙකින් අත්ලාන්තික් සාගරයේ දක්නට ලැබෙන අද්භූත නිහඬතාවත්, යුරෝපයේ දැඩි උණුසුමත් පෙන්නුම් කරන්නේ සමස්ත ලෝක කාලගුණ රටාවේම පවතින බරපතල අස්ථාවරත්වයයි.

අභියෝග හමුවේ නොසැලෙන Dujuan: ශක්තිය ඒකරාශී කරමින් එන චණ්ඩ මාරුතය

මුලින් ටයිෆූන් (Typhoon) තත්ත්වයේ පැවති Dujuan කුණාටුව පසුගිය ඉරිදා උදෑසන වන විට නිවර්තන කුණාටුවක් දක්වා දුර්වල විය. නමුත් කාලගුණ විද්‍යාත්මක දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ එය අසාමාන්‍ය ලෙස නැවතත් ශක්තිය ඒකරාශී කරගනිමින් (regathering strength) පවතින බවයි. ඒ අනුව ලබන අඟහරුවාදා උදෑසන වන විට Dujuan නැවතත් ටයිෆූන් තත්ත්වයට පත්වීමට නියමිතය.

මෙම චණ්ඩ මාරුතය සතු ස්ථාවර සුළඟේ වේගය පැයට කිලෝමීටර 129ක් (පැයට සැතපුම් 80ක්) දක්වා වැඩිවිය හැකි අතර, ප්‍රචණ්ඩ සුළං ධාරාවල (gusts) ක්ෂණික වැඩිවීම් පැයට කිලෝමීටර 160ක් (පැයට සැතපුම් 100ක්) දක්වා ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. වරක් දුර්වල වී නැවත ප්‍රබල වන මෙවැනි කුණාටු කාලගුණ විද්‍යාත්මකව අතිශය දුර්ලභ මෙන්ම අනතුරුදායක තත්ත්වයන් ලෙස සලකනු ලබයි.

එක් සැන්දෑවකදී මාසයක වැස්ස: ජපානයේ අසාමාන්‍ය වර්ෂාපතනය

Dujuan කුණාටුව ජපානයේ ප්‍රධාන භූමියට ඍජුවම ගොඩබිම් නොවුවද, එහි බලපෑම නිසා ජපානයේ චූබු (Chubu) සහ කැන්ටෝ (Kanto) කලාපවල දකුණු වෙරළ තීරයට මෙන්ම Izu අර්ධද්වීපයට සහ ටෝකියෝ (Tokyo) අගනගරයට අතිවිශාල වර්ෂාපතනයක් ඇද හැලෙනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.

පැය 24ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ මිලිමීටර 200ක වර්ෂාපතනයක් මෙම ප්‍රදේශවලට ලැබිය හැකි අතර, මෙය සමස්ත සැප්තැම්බර් මාසයටම ලැබෙන සාමාන්‍ය වර්ෂාවට සමාන වේ. වර්ෂාපතනයේ දරුණු බව පිළිබඳ කාලගුණ දත්ත මෙලෙස අවධාරණය කරයි:

“Izu අර්ධද්වීපයට පැය තුනක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ මිලිමීටර 80කට වඩා වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබිය හැකිය – මෙය එම මාසයේ සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනයෙන් 38% කි.”

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් ටෝකියෝ අගනගරය ඇතුළු ප්‍රදේශවලට සඳුදා සවස් කාලයේ පැය 6ක් තුළ මිලිමීටර 90ක වැස්සක් ලැබිය හැකි බවට අනාවැකි පළ කර ඇත.

අත්ලාන්තික් සාගරයේ අද්භූත නිහඬතාව

පැසිෆික් කලාපය කුණාටු සමඟ පොරබදද්දී, අත්ලාන්තික් සාගරයේ සුළි කුණාටු සමය (Hurricane season) පුදුම සහගත නිහඬතාවක් පළ කරයි. සැටලයිට් තාක්ෂණය භාවිතයට පැමිණි යුගයෙන් පසුව, වසරක පළමු සුළි කුණාටුව නිර්මාණය වීම මෙතරම් වාර්තාගත ලෙස ප්‍රමාද වූ (latest) ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය වේ. මීට පෙර මෙවැනි ප්‍රමාද වීම් 2002 වසරේ (Gustav) සහ 2013 වසරේ (Humberto) සැප්තැම්බර් 11 වනදා වන විට වාර්තා වී තිබුණි.

මේ වන විට Azores දූපත්වලට නිරිත දෙසින් “Fay” නමින් නිවර්තන කුණාටුවක් වර්ධනය වී තිබුණද, එය තවදුරටත් ශක්තිමත් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ. මෙම නිහඬතාවය ජපානයේ කුණාටුකාරී තත්ත්වය හා සැසඳීමේදී ගෝලීය කාලගුණයේ ඇති අස්ථාවර බව මැනවින් කියාපායි.

ගිම්හානය අවසන් වුවද, යුරෝපයේ නිරිතදිග ප්‍රදේශවලට තවමත් උණුසුම් කාලගුණයක් දැනෙමින් පවතී. ස්පාඤ්ඤය සහ පෘතුගාලය වැනි රටවල උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය අගයට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ ගොස් ඇත. විශේෂයෙන්ම වයඹදිග ස්පාඤ්ඤයේ Santiago de Compostela හි උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය අගයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 12ක දැවැන්ත පිම්මක් පෙන්නුම් කරමින් 35°C දක්වා ළඟා වී තිබේ. සැප්තැම්බර් අග භාගයේදී මෙවැනි රස්නයක් වාර්තා වීම අතිශය අස්වාභාවික වන අතර, මෙම උණුසුම් රුල්ල ඉදිරි දිනවලදී මධ්‍යම යුරෝපයටද ව්‍යාප්ත වනු ඇතැයි සැලකේ.

ජපානය දෙසට එන Dujuan කුණාටුවේ අසාමාන්‍ය ශක්තිමත් වීම, අත්ලාන්තික් සාගරයේ වාර්තාගත නිහඬතාව සහ යුරෝපයේ පවතින අනපේක්ෂිත උණුසුම යන මේ සියල්ල එකිනෙකට සම්බන්ධ නැති හුදෙකලා සිදුවීම් නොවේ. මේවා ගෝලීය කාලගුණ පද්ධතියේ පවතින දැඩි අස්ථාවරත්වය විදහා දක්වන සාධකයන්ය.