රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 25, කොළඹ LNW :
මැදපෙරදිග කලාපය තුළ එක්සත් ජනපදය, ඉශ්‍රායලය, ඉරානය සහ යේමනය අතර හමුදාමය සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ගැටුම් වේගයෙන් උග්‍රවෙමින් පවතින අතර, සමස්ත ලෝකයම අතිශය අවිනිශ්චිත තත්ත්වයකට මුහුණ දී සිටියි.
ට්‍රම්ප්ගේ පරස්පර ප්‍රකාශය
"සාකච්ඡා කරන්නේ කා සමඟදැයි දැනගැනීමට ඉරාන නායකයන් මරා දැමීම නැවැත්විය යුතුයි"
ජෝර්ජියා හි පැවැති ප්‍රචාරක රැලියකදී එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කළේ, ‘Operation Midnight Hammer’ සහ ‘Operation Epic Fury’ යන දැවැන්ත හමුදා මෙහෙයුම් මගින් ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික සාන්ද්‍රණ හැකියාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දැමූ බවයි. ඉරානයේ හමුදා සහ නායකත්ව මට්ටම් විනාශ කිරීම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූ ඔහු, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය සහ හමුදාමය විනාශය අතර පවතින උපායමාර්ගික පරස්පරතාව මතු කෙරෙන ප්‍රකාශයක් සිදු කළේය
"මම ඉරාන නායකයන් මරා දැමීම නැවැත්විය යුතුයි, මන්ද අපි සාකච්ඡා කරන්නේ කා සමඟද යන්න මට තේරුම් ගැනීමට සිදුව තිබෙනවා. ඔවුන්ට ගුවන් යානා නැත, නැව් නැත, කිසිවක් නැත, නායකයන් ද නැත. පළමු මට්ටමේ නායකයා නැති වී ඇත. දෙවන මට්ටමේ නායකයා ද නැති වී ඇත."
එක්සත් ජනපදය එක් පසෙකින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විසඳුමකට සූදානම් බව පවසද්දී, අනෙක් පසින් ඉරානයේ පළමු සහ දෙවන පෙළ නායකත්වයන් හමුදාමය ලෙස විනාශ කිරීම මගින් බරපතල උපායමාර්ගික පරස්පරතාවයක් නිර්මාණය වී ඇත. නායකත්ව ව්‍යූහය අඩපණ කිරීම හරහා සැබෑ සාකච්ඡාමය මාවතක් සඳහා පවතින ඉඩකඩ ඇහිරී යන අතර, මෙය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අර්බුදය තවදුරටත් සංකීර්ණ කරයි.
පැයක් ඇතුළත ඉශ්‍රායලය “ජීවත් වීමට නුසුදුසු භූමියක්” කරන බවට ඉරානයෙන් ප්‍රබල තර්ජනයක්
ඉශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු හමුදා උපාධි ප්‍රදානෝත්සවයකදී ප්‍රකාශ කළේ, ඉරාන තර්ජනය අවසන් කිරීමට ඇති එකම මඟ "ඉරාන පාලනය පෙරළා දැමීම" බවත්, ඒ සඳහා ඉශ්‍රායල හමුදාවට (IDF), මොසාඩ් (Mossad) සංවිධානයට සහ ආරක්ෂක අංශවලට සෘජු උපදෙස් ලබා දී ඇති බවත්ය. ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ ජාතික ආරක්ෂක කමිටුවේ සභාපති එබ්‍රහීම් අසිසි (Ebrahim Azizi) හීබෲ, ඉංග්‍රීසි සහ පර්සියානු යන භාෂා තුනෙන්ම සිය X (ට්විටර්) ගිණුමේ ප්‍රබල අනතුරු ඇඟවීමක් පළ කළේය.
“එක් වැරදි ගණනය කිරීමක් පමණක් ප්‍රමාණවත්ය – අත්පත් කරගත් භූමිය පැයකට අඩු කාලයකදී ජීවත් වීමට නුසුදුසු තත්ත්වයට පත්වනු ඇත.”
ඉශ්‍රායලයේ සෘජු පාලන තන්ත්‍ර විනාශ කිරීමේ ප්‍රකාශ සහ ඊට පිළිතුරු ලෙස ඉරානය එල්ල කරන පැයක් ඇතුළත සම්පූර්ණ විනාශයේ අනතුරු ඇඟවීම් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ, ගැටුම තවදුරටත් සාම්ප්‍රදායික සීමාවන්ගේ නොපවතින බවයි. එකම එක වැරදි උපායමාර්ගික ගණනය කිරීමකින් සමස්ත කලාපයම යථා තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි පූර්ණ ප්‍රමාණයේ විනාශකාරී යුද්ධයකට තල්ලු වීමේ භයානක අවදානම මින් පැහැදිලි වේ.
ටෙහෙරානයේ විදේශ අමාත්‍යාංශයේ දේශපාලන හා ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන ආයතනයේදී අදහස් දක්වමින් ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරාග්චි (Abbas Araghchi) අවධාරණය කළේ, මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින ඇමෙරිකානු හමුදා කඳවුරු ආරක්ෂාව වෙනුවට අස්ථාවරත්වයේ ප්‍රභවයක් බවට පත්ව ඇති බවයි. කලාපීය ආරක්ෂාව බාහිර මැදිහත්වීම්වලින් තොරව ප්‍රාදේශීය රාජ්‍යයන් විසින්ම පවත්වාගත යුතු බව පෙන්වා දුන් ඔහු, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ කළමනාකරණය මින් ඉදිරියට පෙර පැවති ආකාරයෙන් සිදු නොවන බවට ප්‍රකාශ කළේය.
ඉරානයේ මෙම ස්ථාවරය මගින් ගෝලීය බලශක්ති ප්‍රවාහනයේ ප්‍රධානතම නෞකා මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය කෙරෙහි පවතින පාලන තුලනය වෙනස් වන බව පෙන්නුම් කරයි. ඇමෙරිකානු බලපෑම ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, කලාපීය ස්වයං-රැඳී පැවැත්මක් සඳහා ඉරානය තල්ලු වීමත් සමඟ ගෝලීය නාවික සහ බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය දැවැන්ත අවිනිශ්චිතතාවකට මුහුණ දෙයි.
හූතිවරුන්ගේ තර්ජනය: සිවිල් ගුවන් තොටුපොළවල් හමුදා ඉලක්ක බවට පත්වීම සහ යේමනයේ මානුෂීය අර්බුදය
යේමනයේ හූති සංවිධානය (අන්සාර් අල්ලාහ්) විසින් සෞදි අරාබියේ රියාද් නුවර පිහිටි කිං කාලිද් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ “ආරක්ෂිත නොවන හමුදා ඉලක්කයක්” ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, රියාද් වෙත පැමිණි හූති බැලැස්ටික් මිසයිලයක් විනාශ කිරීමට සෞදි හමුදා සමත් විය. යේමන විදේශ අමාත්‍ය අෆ්රා අල්-සූබා (Afrah al-Zouba) පෙන්වා දෙන්නේ හූතිවරුන් රතු මුහුද සහ බැබ් අල්-මන්දෙබ් සමුද්‍ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට තර්ජනය කරමින් ගෝලීය වෙළඳාමට දැවැන්ත බාධාවක් කර ඇති බවයි.
මේ අතර, යේමනයේ 'තායිස්' (Taiz) නගරය හූතිවරුන් විසින් වටලෑම හේතුවෙන් පුද්ගලයන් 800,000කගේ මානුෂීය ආධාර සම්බන්ධතාව අඩපණ වී ඇත. 'රස්ද්' (Rasd) මානව හිමිකම් සංවිධානයේ දත්තවලට අනුව, සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන 98ක් අර්බුදයට ලක්ව ඇති අතර (මින් 42කට දැඩි ඖෂධ හිඟයක් ද, 12කට ඉන්ධන අර්බුදය නිසා සම්පූර්ණයෙන් වැසීයාමේ තර්ජනයක් ද එල්ල වී ඇත), වකුගඩු ආබාධිත රෝගීන් 1,110ක්, දැඩි සත්කාර ඒකකවල පසුවන 192ක් සහ දැඩි සත්කාර ඉන්කියුබේටර්වල සිටින අලුත උපන් බිළිඳන් 154ක් ඇතුළුව අතිශය තීරණාත්මක තත්ත්වයේ පසුවන රෝගීන් 1,400කට වැඩි පිරිසකගේ ජීවිත දැඩි අනතුරට ලක්ව තිබේ.
සිවිල් ගුවන් තොටුපොළවල් ඉලක්ක කිරීම සහ රතු මුහුදේ නාවික ගමනාගමනයට බාධා කිරීම මගින් රාජ්‍ය නොවන සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කලාපීය ගැටුම ගෝලීය සැපයුම් දාම අර්බුදයක් බවට පරිවර්තනය කර ඇත. එමෙන්ම තායිස් නගරයේ පවතින බිහිසුණු සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය අර්බුදය මගින් තහවුරු වන්නේ, මෙම හමුදාමය ගැටුම්වල සෘජු වින්දිතයන් බවට අහිංසක සිවිල් ජනතාව පත්ව සිටින ආකාරයයි.
ඇමෙරිකානු අභ්‍යන්තර විවේචන: “නිමාවක් නැති ඊළඟ යුද්ධය”
ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය විසින් ඉශ්‍රායලය වෙත ඩොලර් බිලියන 2.8ක අවි ආයුධ පැකේජයක් වෙන් කිරීමට පියවර ගැනීමත් සමඟ, එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර දේශපාලනය තුළ දැඩි විවේචන එල්ල වෙමින් පවතියි. සෙනෙටර් ක්‍රිස් වැන් හොලන් (Chris Van Hollen) පාලනාධිකාරියේ මෙම හමුදාමය මැදිහත්වීම දැඩි ලෙස විවේචනය කළේය.
“ට්‍රම්ප්ගේ නීති විරෝධී ඉරාන යුද්ධය අපගේ නිමාවක් නැති ඊළඟ යුද්ධය (Forever War) බවට පත්වෙමින් තිබේ.” — සෙනෙටර් ක්‍රිස් වැන් හොලන්.
හිටපු ජනාධිපති බුරැක් ඔබාමා ද මෙම හමුදාමය ක්‍රියාමාර්ගය දැඩි ලෙස විවේචනය කරමින් කියා සිටියේ, මෙම යුද්ධය හේතුවෙන් ලෝක තෙල් මිල මෙන්ම “සෑම භාණ්ඩයකම පාහේ” මිල ගණන් ඉහළ යමින් පවතින බවයි.
එක්සත් ජනපදය තුළ මතුවෙමින් පවතින දේශපාලන මතභේදවලින් පෙන්නුම් කරන්නේ මැදපෙරදිග හමුදාමය මැදිහත්වීම් කෙරෙහි පවතින ජනතා සහ දේශපාලන අප්‍රසාදයයි. එමෙන්ම ලෝක තෙල් මිල හා ජීවන වියදම ඉහළ යාම මගින් මෙම ගැටුම කලාපීය හමුදාමය කලාපයෙන් ඔබ්බට ගොස් සමස්ත ගෝලීය ආර්ථිකයටම සෘජු තර්ජනයක් වන ආකාරය තහවුරු වේ.
