බිඳවැටෙන ඩිජිටල් ලෝකය..

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 21, කොළඹ LNW:

බැංකු කටයුතු, ගුවන් ගමන් සහ එදිනෙදා මෘදුකාංග භාවිතය ඇතුළු අපගේ සමස්ත සමාජීය හා ආර්ථික ජීවිතය වර්තමානයේ පවතින්නේ ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් මත දැඩි ලෙස රඳා පවතිමිනි. කෙසේ වෙතත්, පසුගිය සතියේ මයික්‍රොසොෆ්ට් (Microsoft), ඇපල් (Apple), වර්ක්ඩේ (Workday), ප්‍රධාන පෙළේ බැංකු පද්ධති මෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ සමස්ත ගුවන් යානා ගොඩබෑමේ නියෝගය (aviation ground stop) සහ ජාතික ආරක්ෂක ඒජන්සියේ (NSA) අභ්‍යන්තර සන්නිවේදන ජාලයේ ඇති වූ තාක්ෂණික බිඳවැටීම් මාලාවත් සමඟ මෙම පද්ධතිවල පවතින අස්ථාවරත්වය සහ විනාශකාරී බව වඩාත් පැහැදිලි විය.

එක්සත් ජනපද ජාතික බුද්ධි අධ්‍යක්ෂ (DNI) ජේ ක්ලේටන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි බොහෝ බිඳවැටීම්වලට මූලික හේතුව ආයතන විසින් තම පද්ධතිවල ආරක්ෂක දුර්වලතා සෙවීමට සහ නඩත්තු කටයුතු සඳහා අභ්‍යන්තරව කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) ස්වයංක්‍රීයව භාවිත කිරීමේදී ඇති වූ තාක්ෂණික දෝෂ බවයි.

එමෙන්ම, ජෝර්ජ්ටවුන් විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය සහ AI සිදුවීම් දත්තගබඩාවේ (AI Incident Database) කර්තෘ ඩැනී ඇදර්ටන් අනතුරු අඟවන්නේ පොදු යටිතල පහසුකම් බිඳවැටෙන විට රෝහල්වල රෝගී සත්කාරක පද්ධති වැනි අත්‍යවශ්‍ය සේවාවන්ට පවා එල්ල වන තර්ජනය අතිශය බරපතල බවයි.

රජයේ බලධාරීන් සහ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේවා හුදකලා සිදුවීම් ලෙස හඳුන්වමින් මහජනතාවගෙන් කලබල නොවී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටියද, ක්ෂේත්‍රයේ තාක්ෂණික සහ සමාජයීය විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ අපගේ ඩිජිටල් යථාර්ථය පිටුපස බරපතල අනතුරු ඇඟවීම් 5ක් පවතින බවයි.

කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) දැන් සයිබර් ප්‍රහාර සඳහා ප්‍රබල ලෙස භාවිතා වේ

කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) යනු සරල ස්වයංක්‍රීය පණිවුඩ යැවීමට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොවේ. මෘදුකාංග නඩත්තුවේදී සිදුවන අභ්‍යන්තර AI දෝෂයන්ට අමතරව, විනාශකාරී අපරාධකරුවන් සහ සංවිධානාත්මක සයිබර් කල්ලි විසින් සංකීර්ණ සයිබර් ප්‍රහාර සහ මූල්‍ය මංකොල්ලකෑම් සඳහාද AI තාක්ෂණය ඉතා උපක්‍රමශීලීව යොදාගනු ලබයි.

එෆ්.බී.අයි. (FBI) වාර්තාවලට අනුව, උතුරු කොරියානු රජයට සම්බන්ධ සයිබර් අපරාධකරුවන් විසින් බයිනෑන්ස් (Binance) ක්‍රිප්ටෝ හුවමාරු මධ්‍යස්ථානයෙන් ඩොලර් බිලියන 6ක් (ඩොලර් බිලියන 6.3ක්) වටිනා ක්‍රිප්ටෝ මුදල් සොරකම් කිරීමට AI තාක්ෂණය භාවිත කර ඇත. එහිදී ඔවුන් වෙනත් සමාගමක නව සේවකයන් බඳවාගන්නන් (recruiters) ලෙස පෙනී සිටිමින්, AI ඩීප්ෆේක් (deepfakes) මඟින් සජීවී වීඩියෝ සම්මුඛ සාකච්ඡා පවත්වා ආයතනයේ ඉංජිනේරුවන් මුළා කර ඇත. පසුව ඔවුන්ගේ පරිගණකවලට හානිකර මෘදුකාංග (malicious software) ඇතුළත් කර ඇති අතර, අවසානයේ ඩොලර් සඟවා තිබූ ක්‍රිප්ටෝ පසුම්බි වෙත ප්‍රවේශය ලබාගැනීමට සමත් වී ඇත.

එම්.අයි.ටී. ෆියුචර්ටෙක් (MIT FutureTech) ආයතනයේ පර්යේෂණ විද්‍යාඥ පීටර් ස්ලැටරි පෙන්වා දෙන්නේ සයිබර් ප්‍රහාරකයන් පර්යේෂණ කිරීමට, සේවකයන් මුළා කිරීමට ඩීප්ෆේක් සෑදීමට මෙන්ම මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් වෙනස් කිරීමට AI භාවිතා කරන බවයි. ඉදිරි වසර 1-2 ඇතුළත මෙවැනි AI ආශ්‍රිත ප්‍රහාර යටිතල පහසුකම්වලට දැඩි හානි සිදුකළ හැකි බවට ඔහු අනතුරු අඟවයි.

“අප ගමන් කරමින් සිටින්නේ හැකින් (hacking) සඳහා මෙන්ම වෙනත් විවිධ මෙවලම් සඳහාද AI වඩ වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වන යුගයකටයි… තත්ත්වය තවත් නරක අතට හැරීමට වැඩි ඉඩක් පවතින නමුත්, එය ස්ථිරවම සිදුවනු ඇතැයි කිව නොහැකියි.” — පීටර් ස්ලැටරි, MIT FutureTech

AI හානි සඳහා බැංකු තම වගකීමෙන් ඉවත් වීම

සමාගම් පද්ධතිවල පවතින දුර්වලතා සෙවීමට සහ පද්ධති පවත්වාගෙන යාමට AI භාවිත කරද්දී, ප්‍රධාන මූල්‍ය ආයතන සයිබර් අනතුරුවල නීතිමය සහ මූල්‍යමය වගකීම පාරිභෝගිකයන් මත පැටවීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

ජේ.පී. මොර්ගන් (JP Morgan), සිටිබෑන්ක් (Citibank), සහ බෑන්ක් ඕෆ් ඇමෙරිකා (Bank of America) වැනි ප්‍රධාන පෙළේ ජාත්‍යන්තර බැංකු මෑතකදී තම පාරිභෝගිකයන් වෙත දන්වා ඇත්තේ, ගිණුම් වෙත ප්‍රවේශ වීම සඳහා තෙවන පාර්ශවීය AI මෙවලම් භාවිත කරන්නේ නම් සහ එහිදී යම් අතපසු වීමකින් හෝ පද්ධතිමය දුර්වලතාවයකින් මූල්‍ය හානියක් සිදු වුවහොත්, ඒ සඳහා බැංකු වගකියනු නොලබන බවයි. මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රය ශීඝ්‍රයෙන් තෙවන පාර්ශවීය AI තාක්ෂණයන් වැළඳගනිමින් පවතින මොහොතක, ආයතනික මට්ටමින් වගකීම්වලින් ගැලවීමට දරන මෙම උත්සාහය නිසා තාක්ෂණික බිඳවැටීමකදී සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයා නීතිමය සහ මූල්‍යමය වශයෙන් අනාථ වන තත්ත්වයක් නිර්මාණය වේ.

සයිබර් බිඳවැටීම් යනු ස්වාභාවික විපත් වැනි දෙයක් නොවේ

එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් හදිසි කළමනාකරණ ඒජන්සියේ (FEMA) හිටපු ප්‍රධානී ඩීන් ක්‍රිස්වෙල් පෙන්වා දෙන්නේ සයිබර් සහ තාක්ෂණික බිඳවැටීම් යනු ස්වාභාවික විපත් මෙන් පහසුවෙන් තක්සේරු කර විසඳිය හැකි දේවල් නොවන බවයි.

  • ස්වාභාවික විපත් (Natural Disasters): – චණ්ඩ මාරුතයකින් හෝ සුළි සුළඟකින් පසු හානිය භෞතිකව තක්සේරු කර, විදුලිය හෝ ජල සැපයුම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට දින, සති හෝ මාස කීයක් ගතවේදැයි ඉක්මනින් නිගමනය කළ හැකිය.
  • සයිබර් බිඳවැටීම් (Cyber Incidents):– පද්ධතියක ඇති ගැඹුරු තාක්ෂණික සහ කේතකරණ දුර්වලතා නිසා සිදුවන බැවින්, ඊට හේතුව හඳුනා ගැනීමට සහ යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමට පිටතින් විශේෂඥ තාක්ෂණික පරීක්ෂකයන් කැඳවීමට සිදු වේ.

“අපට ලැබෙන පළමු පිළිතුරුම නිශ්චිත පිළිතුරු ලෙස භාරගත නොහැකියි. මන්ද මෙම දුර්වලතාවයන් පද්ධතිය තුළ ඉතා ගැඹුරින් සැඟවී තිබිය හැකි බැවින්, ඊට හේතුව වටහා ගැනීමට අප අපගේ නියමිත පරීක්ෂණ පැවැත්විය යුතුයි.” — ඩීන් ක්‍රිස්වෙල්, FEMA හි හිටපු ප්‍රධානී

තර්ජන ඉහළ යද්දී ආරක්ෂක ආයතනවල ප්‍රතිපාදන කපා හැරීම

සයිබර් තර්ජන සහ AI බිඳවැටීම් උග්‍ර වන මෙහොතක, පද්ධති ආරක්ෂා කරන රාජ්‍ය ආයතනවල ප්‍රතිපාදන කපා හැරීම බරපතල නායකත්ව සහ ප්‍රතිපත්තිමය විරෝධාභාසයකි. ජල, විදුලි සහ සන්නිවේදන වැනි තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් සුරක්ෂිත කිරීමේ නියැලෙන සයිබර් ආරක්ෂක සහ යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂණ ඒජන්සියට (CISA) පවතින තර්ජන හමුවේ ප්‍රමාණවත් සහයක් නොලැබෙන බව පැහැදිලි වේ.

  • ප්‍රකාශිත රාජ්‍ය ප්‍රතිචාරය (Stated Government Response):– ජනාධිපති ට්‍රම්ප් මහජනතාවගෙන් “කලබල නොවී සිටින ලෙස” ඉල්ලා සිටින අතර, පද්ධති බිඳවැටීම් සිදුවී දින කිහිපයකට පසු එක්සත් ජනපද සයිබර් ආරක්ෂක ප්‍රධානියාව ධුරයෙන් නෙරපා හැර නව නිලධාරියෙකු පත් කිරීමට කටයුතු කළේය.
  • ආයතනික යථාර්ථය (Institutional Reality):– 2025 දී රජයේ කාර්යක්ෂමතා දෙපාර්තමේන්තුවේ (DOGE) කපා හැරීම් නිසා CISA කාර්ය මණ්ඩලයෙන් 1/3කට වඩා අහිමි වූ අතර, 2027 අයවැය යෝජනාවලින් ඩොලර් මිලියන 700ක ප්‍රතිපාදන කපා හැරීමට නියමිතය.

ඩිමොක්‍රටික් සෙනෙට් සභික මාර්ක් වෝනර් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම කපා හැරීම් මඟින් ජාතික ආරක්ෂාව, ආර්ථිකය, මහජන සෞඛ්‍යය සහ සුභසාධනය වෙනුවෙන් සයිබර් අපරාධකරුවන්ගෙන් එල්ල වන තර්ජන අතිශය භයානක ලෙස සුළුකොට තැකීමක් පෙන්නුම් කරන බවයි.

හදිසි අවස්ථා සඳහා සූදානම් වීම (Prepping) දැන් සාමාන්‍ය ප්‍රවණතාවයක් බවට පත්වීම

රජයේ නිල නිවේදන පිළිබඳ පවතින විශ්වාසය පළුදු වීම සහ නිතර සිදුවන පද්ධති බිඳවැටීම් හමුවේ, මහජනතාව හදිසි අවස්ථාවලට තමන්ම සූදානම් වීම (prepping) ලොව පුරා සාමාන්‍ය ප්‍රවණතාවයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.

ඇමෙරිකානු සිවිල් ආරක්ෂක සංගමයේ (The American Civil Defense Association) අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ ක්‍රිස් එලිස් පෙන්වා දෙන්නේ 2024 වන විට ඇමෙරිකානුවන් මිලියන 20 කට වැඩි පිරිසක් ආපදාවකින් පසු දින 31ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පැවැත්මට අවශ්‍ය ආහාර, ජලය සහ ඖෂධ එකතු කරගෙන තිබූ බවයි. කොවිඩ් වසංගතය, යුක්‍රේන යුද්ධය සහ මැතිවරණවලින් පසු ඇති වූ සමාජීය නොසන්සුන්තාවන්ගෙන් පසු මෙම ප්‍රවණතාවය වේගවත් වී ඇත.

ජාත්‍යන්තර වශයෙන්ද මෙම වෙනස දක්නට ලැබේ. එල් නිනෝ (El Nino) කාලගුණික විපර්යාස නිසා ඇතිවන දැඩි ශීත ඍතු කුණාටුවලට මුහුණ දීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යය, ස්වීඩනය සහ ජපානය වැනි රටවල රජයන් විදුලි පන්දම්, ජලය සහ ඖෂධ රැස් කරගන්නා ලෙස ජනතාවට නිල වශයෙන් දැනුම් දී ඇත. එමෙන්ම ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව ද සිවිල් බලශක්ති පද්ධති බිඳවැටීමකදී පවා දින 90ක් පද්ධතියෙන් බැහැරව (off-grid) ක්‍රියාත්මක විය හැකි වැඩසටහනක් හමුදා කඳවුරු සඳහා හඳුන්වා දී ඇත.

"අපි දැනට සිටින්නේ හදිසි අවස්ථාවලට සූදානම් වීම (prepping) තවමත් සමාජයේ සාම්ප්‍රදායික රාමුවෙන් පිටත පැවැති දෙයක් ලෙස සැලකෙන, නමුත් එය විකාරරූපී පිස්සුවක් ලෙස නොසලකන මට්ටමකයි." — ක්‍රිස් එලිස්, හදිසි අවස්ථා පිළිබඳ විශේෂඥ

කෘත්‍රිම බුද්ධිය භාවිතය සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන අතරම ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්වල පවතින තාක්ෂණික සහ ආරක්ෂක දුර්වලතාද වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වෙමින් පවතී. ආයතන තම වගකීම්වලින් මිදීමට උත්සාහ කරන සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂණ ප්‍රතිපාදන කපා හැරෙන මෙවැනි වටපිටාවක, පද්ධතිවල විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ තවදුරටත් සහතික විය නොහැකි අතර තමන්ගේ සුරක්ෂිතභාවය වෙනුවෙන් පුද්ගලිකව සූදානම් වීමට සෑම දෙනාටම සිදුව ඇත.

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related

NASDAQ 2026 ලාභ සියල්ල මකා දමයි ; ට්‍රිලියන ගණනක් අහිමි වේ

සටහන: සශිකලා මධුෂාණීලෝකය(අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ) නොවැම්බර් 21 : කෘත්‍රිම බුද්ධි...

ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්ත සහයෝගීතාවය !

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 21, කොළඹ LNW: නිල සංචාරයක් සඳහා...

OCA ගැන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ මතය මෙන්න!

ආශිකා බ්‍රාහ්මණ කොළඹ LNW:සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ...

“US FBI නිලධාරීන්” ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ සහ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් සමඟ සාකච්ඡා!

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 21, කොළඹ LNW: එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් විමර්ශන...