රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 18, කොළඹ LNW :
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් වෙත වැඩි වශයෙන් ආයෝජන යොමු කිරීමට සහ ගෝලීය රැකියා උත්පාදනය වේගවත් කිරීමට ලෝක බැංකු සමූහය (World Bank Group) ගෙන යන උත්සාහයේ ප්රධාන ජයග්රාහී කණුවක් සනිටුහන් කරමින්, 2026 මූල්ය වර්ෂය තුළ සිය ඉතිහාසයේ වෙන කවරදාකටත් වඩා වැඩි පෞද්ගලික ප්රාග්ධනයක් (Private Capital) ජනනය කර ඇත.
2026 මූල්ය වර්ෂයේදී පෞද්ගලික ප්රාග්ධන සංචලනය වාර්තාගත ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 112 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය 2022 මූල්ය වර්ෂයේ වාර්තා වූ ඩොලර් බිලියන 35 මෙන් තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩි අගයක් බව ආයතනය පවසයි.
ලෝක බැංකු සමූහයේ තමන්ගේම මූල්යකරණය සමඟ ඒකාබද්ධ වූ විට, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මුළු මූල්යකරණය සහ ප්රාග්ධන සංචලනය මෙම මූල්ය වර්ෂය තුළ ඩොලර් බිලියන 200 ඉක්මවා ගිය අතර, එය ආර්ථික සංවර්ධනයට සහ පෞද්ගලික අංශයේ වර්ධනයට ලබා දෙන සහයෝගයේ සැලකිය යුතු ව්යාප්තියක් පෙන්නුම් කරයි.
මෙම වර්ධනය විවිධ කලාප සහ ආදායම් කාණ්ඩ හරහා වාර්තා විය. පහළ-මධ්යම ආදායම් ලබන රටවල පෞද්ගලික ප්රාග්ධන සංචලනය 2022 වසරේ ඩොලර් බිලියන 14 සිට 2026 වසරේදී ඩොලර් බිලියන 37 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය වසර හතරක කාලය තුළ දෙගුණයක් වී ඇත. ඉහළ-මධ්යම ආදායම් ලබන රටවල් ඊටත් වඩා ප්රබල වර්ධනයක් අත්විඳ ඇති අතර, ප්රාග්ධන සංචලනය ඩොලර් බිලියන 12 සිට බිලියන 50 දක්වා හතර ගුණයකටත් වඩා වැඩි වී තිබේ. ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම අභියෝගයක්ව පවතින අඩු ආදායම් ලබන රටවල, එම සංචලනය දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 3 ක මට්ටමක පවත්වා ගෙන ඇත. අප්රිකාව පුරා, පෞද්ගලික ප්රාග්ධන සංචලනය දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 9 සිට බිලියන 22 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය සියයට 150 කට ආසන්න වැඩිවීමකි.
පෞද්ගලික අංශය සමඟ ඇති සහයෝගීතාවය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා පසුගිය වසර තුන තුළ ක්රියාත්මක කරන ලද ආයතනික ප්රතිසංස්කරණ මාලාවක් මෙම ජයග්රහණයට හේතු වූ බව ලෝක බැංකු සමූහය ප්රකාශ කළේය. මෙම වෙනස්වීම් මෙහෙයුම් වේගවත් හා සරල කිරීම, ආයතනයේ පොදු සහ පෞද්ගලික අංශයේ අංශ අතර සහයෝගීතාවය වැඩිදියුණු කිරීම සහ ආයෝජකයින්ට ලබා ගත හැකි ආයෝජන මෙවලම් පුළුල් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේය. මහජන සහ පෞද්ගලික අංශයේ මෙහෙයුම් සඳහා තනි සම්බන්ධතා ලක්ෂ්යයක් සපයන අතරම, එක් එක් ජාතියේ සංවර්ධන ප්රමුඛතාවලට අනුකූලව සකස් කරන ලද උපාය මාර්ග සංවර්ධනය කරමින්, සංයුක්ත රට පදනම් කරගත් ප්රවේශයක් ද සංවිධානය විසින් හඳුන්වා දෙන ලදී.
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්හි ආයෝජනයට බලපාන ප්රායෝගික බාධක හඳුනා ගැනීමට සහ ඒවාට විසඳුම් සෙවීම සඳහා උපාය මාර්ග සකස් කිරීමට උපකාරී වූ පෞද්ගලික අංශයේ ආයෝජනගාරය (Private Sector Investment Lab) හරහා තවත් සහයෝගයක් ලැබුණි. ඉන්පසුව ලෝක බැංකු සමූහය ව්යාපාරික හා නියාමන පරිසරයන් වැඩිදියුණු කිරීම, ඇපකර (guarantee) නිෂ්පාදන සහ දේශීය මුදල් මූල්යකරණය පුළුල් කිරීම, විදේශ විනිමය අභියෝගවලට මුහුණ දීම, කොටස් ආයෝජන මෙවලම් වැඩි කිරීම සහ ආයතනික ආයෝජකයින්ට පරිමාණයෙන් සහභාගී වීම සඳහා නව යාන්ත්රණ නිර්මාණය කිරීම අරමුණු කරගත් ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කළේය.
ප්රධාන විශේෂත්වයක් වූයේ 2026 මූල්ය වර්ෂය තුළ ඩොලර් බිලියන 25 කට අධික ඇපකර නිකුත් කිරීමයි. එය 2030 වන විට වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 20 ක ඇපකර නිකුත් කිරීමේ ආයතනික ඉලක්කය වසර හතරකට පෙර ළඟා කර ගැනීමකි. 2024 දී දියත් කරන ලද ලෝක බැංකු සමූහයේ ඇපකර වේදිකාව (World Bank Group Guarantee Platform) මගින් මෙම වර්ධනය මෙහෙයවන ලද අතර, එය ආයෝජකයින්ට සහ සේවාදායකයින්ට ආයතනය පුරා ඇපකර නිෂ්පාදන සඳහා සරල ප්රවේශයක් ලබා දෙයි.
මෙම ජයග්රහණය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ලෝක බැංකු සමූහයේ සභාපති අජේ බංගා මහතා ප්රකාශ කළේ, වැඩිපුර පෞද්ගලික ප්රාග්ධනයක් ජංගම කිරීමට සහ ව්යාපාර හා ආයෝජකයින්ට ශක්තිමත් හවුල්කරුවෙකු වීමට කොටස්කරුවන් සහ සේවාදායකයින් කළ ඇමතුම්වලට සංවිධානය සෘජුවම ප්රතිචාර දක්වා ඇති බවයි.
“වසර තුනකට පෙර අපගේ කොටස්කරුවන් සහ සේවාදායකයින් පැහැදිලිව ප්රකාශ කළේ, වැඩිපුර පෞද්ගලික ප්රාග්ධනයක් සංචලනය කිරීමට සහ පෞද්ගලික අංශයට වඩා හොඳ හවුල්කරුවෙකු වීමට ලෝක බැංකු සමූහයේ මූල්යකරණය සහ දැනුම භාවිතා කරන ලෙසයි. එය ඉටු කර ගැනීම සඳහා අපි වේගවත්, සරල සහ එකම ලෝක බැංකු සමූහයක් ලෙස අපගේ වැඩ කරන ක්රමය වෙනස් කළෙමු,” බංගා පැවසීය.
“එහි ප්රතිඵලය වන්නේ මේ වසරේ ඩොලර් බිලියන 112 ක් ජංගම කිරීමයි; එය අපි ආරම්භ කළ ප්රමාණය මෙන් තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩි ය. නමුත් ප්රාග්ධනය අවස්ථාවන් සහ රැකියා නිර්මාණය කළ හැකි තැනකට යන්නේ නම් පමණක් මෙම සංඛ්යාව වැදගත් වේ. ඉදිරියට ඇති කාර්යය එයයි: බාධක ඉවත් කරමින් සිටින්න, ආයෝජකයින්ගේ සංචිතය පුළුල් කරන්න, සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් වෙත තවත් ප්රාග්ධනය ගෙන ඒම දිගටම කරගෙන යන්න,” ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
රැකියා උත්පාදනය තවදුරටත් තම ප්රධාන අරමුණ බව ලෝක බැංකු සමූහය අවධාරණය කළේය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්හි දළ වශයෙන් තරුණ තරුණියන් බිලියන 1.2 ක් ඉදිරි දශකය සිට වසර 15 දක්වා කාලය තුළ වයස් කාණ්ඩයට එළඹෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, එම කාලය තුළ නිර්මාණය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත්තේ රැකියා මිලියන 420 ක් පමණක් බව එය සඳහන් කළේය. මෙම ආර්ථිකයන්හි සෑම රැකියා දහයකින් නවයක්ම පෞද්ගලික අංශය විසින් උත්පාදනය කරනු ලබන බැවින්, රැකියා පරතරය අවම කර ගැනීම සඳහා වැඩි පෞද්ගලික ආයෝජන අත්යවශ්ය බව ආයතනය විශ්වාස කරයි.
එහි රැකියා උපාය මාර්ගය ස්ථම්භ තුනක් මත ගොඩනගා ඇත: මානව සහ භෞතික යටිතල පහසුකම් සඳහා ආයෝජනය කිරීම, ව්යාපාරික හිතකාමී නියාමන පරිසරයන් නිර්මාණය කිරීම සහ පෞද්ගලික ව්යවසායන් පුළුල් කිරීමට උපකාර කිරීම.මෙම උපාය මාර්ගය පරිමාණයෙන් රැකියා උත්පාදනය කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් ඵලදායී යැයි සැලකෙන අංශ පහක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි: යටිතල පහසුකම් සහ බලශක්තිය, කෘෂි ව්යාපාර, සෞඛ්ය සේවා, සංචාරක ව්යාපාරය සහ අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන.
2026 මූල්ය වර්ෂයේදී, ලෝක බැංකු සමූහයේ මුළු මූල්යකරණයෙන් සහ සංචලිත ප්රාග්ධනයෙන් සියයට 55 ක් මෙම රැකියා බහුල අංශ වෙත යොමු කරන ලද අතර, ශක්තිමත් ආර්ථික පදනම් සහ වැඩිදියුණු කළ ප්රතිපත්ති රාමුවක් ව්යාපාරික ව්යාප්තිය, පෞද්ගලික ආයෝජන සහ රැකියා අවස්ථා බවට පරිවර්තනය කිරීමේ උත්සාහයන් සඳහා සහය විය.
වඩාත් ප්රවේශ විය හැකි වෙළඳපලවල පමණක් සංකේන්ද්රණය නොවී, ආයෝජන ක්රමයෙන් අඩු ආදායම් ලබන ආර්ථිකයන් වෙත ළඟා වෙමින් පවතින බව ආයතනය සඳහන් කළේය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් පුරා ව්යාපාරවලට මූල්ය සැපයීමේදී සහ රැකියා නිර්මාණය කිරීමේදී ගෝලීය ප්රාග්ධන සපයන්නන් සමඟ කලාපීය සහ දේශීය ආයෝජකයින්ගේ කාර්යභාරය ද වැඩි වෙමින් පවතී.
අනාගතය දෙස බලමින්, ලෝක බැංකු සමූහය තම මුල් නිකුතුවෙන්-බෙදා හැරීමේ (O2D – originate-to-distribute) මුලපිරීම හරහා සංවර්ධන මූල්ය සඳහා සහභාගී වන ආයෝජකයින්ගේ පරාසය පුළුල් කිරීමට සැලසුම් කරයි. නැගී එන සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින වෙළඳපලවල අවස්ථා සමඟ දිගුකාලීන ගෝලීය ප්රාග්ධන සංචිත වැඩි ප්රමාණයක් සම්බන්ධ කරමින්, විශාල පරිමාණයකින් ආයතනික ආයෝජකයින්ට ආයෝජන ඇසුරුම් කර බෙදා හැරීමට මෙම වැඩසටහන සකස් කර ඇත.
පුළුල් පරාසයක මූලාශ්රවලින් වැඩි ප්රාග්ධනයක් රැස් කර, රැකියා නිර්මාණය කිරීම, ආර්ථික වර්ධනය මෙහෙයවීම සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකය පුරා අවස්ථා පුළුල් කිරීම සඳහා එය යොමු කිරීම සිය දිගුකාලීන අරමුණ බව සංවිධානය ප්රකාශ කළේය.
